INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

Summary


THE POINTED ARCH FORMATIONS AND COMPARATIVE ANALYSIS OF SÜLEYMANİYE MOSQUE, İSTANBUL

Bu çalışmada geleneksel yapım sistemlerinin kurucu ve üslup belirleyici elemanı olan sivri kemerin Mimar Sinan'ın İstanbul Süleymaniye Camii'nde kullanımı konusu ele alınmaktadır. Klasik dönem Osmanlı Mimarlığı'nın en önemli örnekleri olan İstanbul'daki Mimar Sinan camileri ve bunların başında gelen Süleymaniye Camii'nde kullanılan sivri kemerlerin hangi parametreler doğrultusunda tasarlandığı sorusuna cevap aranmaktadır. Taşıyıcı sistemin bir parçası olarak yapısal kurguya katılan kemerin üslup bakımından incelendiği birçok çalışma yanında bir alt tür olan sivri kemerin açıklığın bölünmesine bağlı olarak birkaç çeşidinden bahsedilmektedir. Ancak bu kemer tiplerinin hangilerinin kullanıldığı konusu incelenmeye muhtaçtır. Bu çalışmada kemerler, bulundukları yere göre; iç mekanda, son cemaat yerinde, avluda ve cephede kullanılanlar olarak gruplandırılmıştır. Geometrik kuruluş ilkelerinin anlaşılması bakımından açıklık, yükseklik, karın yaylarının merkezleri gibi ölçülebilir niceliklerin yanında, kullanıldıkları yerler, bir araya geliş kuralları, tercih edilen tiplerin tespiti gibi kategorik sınıflandırmanın ortaya çıkardığı veriler birlikte yorumlanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak Süleymaniye Camii'nde güncel projeler ve yerinde ölçümler sonucu elde edilen veriler kullanılarak taşıyıcı sistemi oluşturan sivri kemerlerin bir dökümü çıkarılarak bilinen diğer yapılar ile karşılaştırması yapılmıştır. şimdiye kadar bildiğimiz 1:5 (merkezler arası uzaklık / açıklık) oranına sahip pencî kemer tipine benzer birkaç tip dışında 1:7, 1:9, 1:11 gibi farklı oranlara sahip sivri kemerlerin de yapılarda kullanılmış olduğu anlaşılmış, bu tiplerin hangi oranlarda tercih edildiği, hangi açıklıklarda kullanıldığı gösterilmiştir.



Keywords
Süleymaniye Camii, Mimar Sinan, Sivri Kemer, Osmanlı Mimarlığı

References