INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

TÜRK VE SLAV MİTİK DÜNYASINDA AY KÜLTÜ
(THE MOON CULT IN THE TURKISH AND SLAVIC MYTHIC WORLD )

Author : Gamze ÖKSÜZ    
Type :
Printing Year : 2019
Number : 45
Page : 3853-3858
    


Summary

Mitolojik unsurların öne çıktığı eski çağlarda insanlar doğanın birçok öğesini kutsallaştırarak bunlara tanrısal nitelikler vermiş, böylece kült kavramı ortaya çıkmıştır. Güneş’ten aldığı ışığı Dünya’ya dolaylı olarak yansıtan, geceleri Güneş’in yerini alan Ay, göklerden gelen bir ışık kaynağı olması nedeniyle eski devirlerden itibaren kutsal bir nitelik kazanmıştır. Güneş’ten sonra gökyüzündeki en büyük ve en parlak gökcismi olan Ay’ın büyüyüp küçülerek girdiği şekiller, doğum ve ölüm döngüsüyle özdeşleştirilmiştir. Ayrıca Ay’ın sadece karanlıkta görünür olması, her gün doğup batması öteki dünya ile ve ölüp dirilme ile de ilişkilendirilmiştir. Dünya ile Ay arasındaki dönme ilişkisinin bilinmediği dönemlerde ilahi bir nitelik kazandırılan Ay tapımı, Sümer uygarlığında başlamış, Hitit uygarlığından geçerek ilk çağın bütün toplumlarına yayılmıştır. Ayın gökyüzündeki hareketi değişik fazlar halinde olduğundan, ilk çağlardan beri Ay’ın hareketlerine göre eylem yapma inancı vardır. Savaşa girme, kazanıp yenilme hep bu harekete göre fal açılarak değerlendirilmiştir. Her halkın mitolojisinde olduğu gibi Türk ve Slav mitolojilerinde de benzeşen ve ayrışan yönler mevcuttur. Ay’la ilgili inanışlar her iki halkın mitolojisinde de kutsallıkla, saygıyla ve kehanetle şekillendirilmiştir. Bunda, Ay’ın Dünya’ya yakın olmasının, Dünya’nın etrafında dönüşüne göre Hilal’den Dolunay’a kadar şeklinin ve büyüklüğünün değişmesinin, çekim kuvveti dolayısıyla med cezirlere neden olmasının payı vardır. Her iki mitolojik sistemde de Ay, Güneş’le ilişkilendirilir. Bu çalışmada Türk ve Slav toplumlarına ait mitik dünyalarda Ay’a verilen anlamlardan söz edilecek, Ay’la ilişkilendirilen olgulara değinilecek, Ay’la ilgili inançların geleneklere yansıması üzerinde durulacaktır.



Keywords
Mitoloji, kült, ay, paganizm.

Abstract

In ancient times, when mythological elements came to the fore, people sanctified many elements of nature and gave them divine qualities, thus the concept of cult emerged. The moon, which indirectly reflects the light it receives from the sun and replaces the sun at night,  has gained a sacred character from the ancient ages since it is a source of light from the sky. After the sun, the largest and brightest celestial body in the sky, the moon, which has grown and shrunk, has been identified with the cycle of birth and death. Also, the fact that the moon is visible only in the dark, every day rises and sinks, is associated with the other world and death and resurrection. In the periods when the relationship between the earth and the moon was not known, the worship of the moon, which was given a divine nature, started in Sumerian civilization and spread through Hittite civilization and spread to all societies of the first age. Since the movement of the moon in the sky is in different phases, since the first ages, there is the belief of taking action according to the movements of the moon. Entering the battle, winning and defeating according to this movement was always evaluated. As in the mythology of each community, there are similar and differentiating aspects in Turkish and Slavic mythologies. The beliefs about the moon are shaped by sacredness, respect and prophecy in the mythology of both communities. In this, the facts that the moon is close to the world changes the shape and size of the crescent to the full moon according to the rotation around the world, causes tide because of the gravitational force play a big role. In both mythological systems, the moon is associated with the sun. In this study, the meanings given to the moon in the mythic worlds of Turkish and Slavic communities will be mentioned, the facts related to the month will be mentioned and the reflections of the beliefs about the moon will be emphasized.



Keywords
Mythology, cult, moon, paganism.

© 2019 Amentojourn. All Rights Reserved