INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

YEREL PEYZAJLAR VE KORUMA SORUNLARI: KAPADOKYA ÖRNEĞİ
(LOCAL LANDASCAPES AND CONSERVATION ISSUES:CAPPADOCIA CASE )

Author : Döndü Merve ÇETİNKAYA  & Elmas ERDOĞAN  
Type :
Printing Year : 2018
Number : 29
Page : 3872-3880
    


Summary

Kültürel peyzajların bir alt bileşeni olarak yerel peyzajlar, belirli bir yöreye ait, yayılmamış özgün doğal ve kültürel değerlere insan katkısı ile oluşmuş yerel kimliğin korunduğu peyzajlardır. Bir alanın yerel peyzaj niteliği kazanması için mutlaka belli özgün mevcut doğal kaynaklardan oluşan çevreye insan eli ile oluşturulmuş geleneksel kültürel yapısal müdahaleler olması ve bireyler arasındaki kültürel etkileşimin yansımalarının peyzaj içinde görülmesi ve algılanabilir olması gerekmektedir. Değişen, gelişen ve dönüşen kültürel dinamiklere sahip kent yaşamı, yerel peyzaj yapısının korunması ve sürdürülebilirliği üzerinde risk oluşturmaktadır. Yerel peyzaj bileşenlerinin saptanarak doğru yöntem ve araçlar ile korunabilmesi ancak bütüncül bir koruma yaklaşımı ile mümkün olup kültürel, ekonomik, çevresel, estetik boyutların değerlendirildiği çözümler ile gerçekleştirilebilmektedir. Kapadokya Bölgesi coğrafi olarak, güneyde Erciyes Dağı, doğuda Hasan Dağı, kuzeyde Kızılırmak ve batıda Tuz Gölü ile çevrelenmiş Nevşehir, Kırşehir, Aksaray, Kayseri, Niğde illerini kapsayan ve eşsiz zengin yerel peyzaj özelliklerini koruyan bir alandır. Kapadokya Bölgesi 6.12.1985 yılında sahip olduğu doğal ve kültürel özellikler ile UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Kapadokya Bölgesi üst miyosen çağda volkanik dağların patlaması sonucunda oluşmuş özgün jeolojik bir yapıya sahiptir. Patlama sonucunda ortaya çıkan lav ve tüflerin yayılması sonucu platolar oluşmuş, akarsular ve yağmur sularının platolar üzerindeki bazalt katmanını aşındırması ancak, üst kısımlarda aşınma olmaması nedeni ile konik biçimli peribacaları ve yamaçlarda çizgisel aşınmalar ile kırgıbayırları oluşmuştur. Kapadokya Bölgesi; Ürgüp, Zelve, Mustafapaşa, Avanos, Uçhisar gibi birçok alt yerleşimden oluşmaktadır. Bu yerleşimler içinde paleotik, neolitik ve kalkolitik dönemlere ait kalıntılar ve Dünya’da tek ve benzersiz olan Ihlara Vadisi ve doğal aşınmalar ile oluşmuş peribacaları, bulunmaktadır. Bununla birlikte yöre birçok anıtsal yapı, özgün kaya kiliseleri, yeraltı şehirleri ve geleneksel Anadolu konut mimarisinin özgün yerel örneklerine sahiptir. Yanı sıra, Kapadokya gerek özgün doğal bitki varlığı ve jeomorfolojik oluşumları gerekse yer altı ve yer üstünde farklı uygarlıkların kültürel kalıntılarını içermesi nedeni ile yerel karakterini ve yerleşim dokusunu bugüne taşıyabilmiş doğal ve kültürel değerlerin mekânsal düzen ve biçimlenmelerinin izlenebildiği özgün yerel peyzaj kimlik ve değerlerine sahip bir yerleşmeler bütünüdür. Araştırmanın ana materyalini sınırları tanımlanan Kapadokya Bölgesi’nde yer alan alt yerleşmeler oluşturmaktadır. Alan ile ilgili her türlü yazılı ve görsel kaynak değerlendirilmesi yanında arazi etüt-analiz çalışmaları yapılarak yöre tanımlanmış, özgün yerel peyzaj özellikleri saptanmış, elde edilen bulgular sentezlenerek yerel peyzajların koruma sorunları belirlenmiştir daha sonra korunmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.



Keywords
Anahtar Kelimeler: Yerel peyzajlar, koruma, Kapadokya, koruma sorunları

Abstract

Local landscapes as sub-components of the cultural landscapes are the formations shaped by humankind that are blended with the regional natural and cultural values keeping their original character. In order to consider such an environment as a local landscape, that specific area has to be identifiable with it’s traditional, cultural and vernacular qualities as well as reflecting the cultural interaction of the area in it’s landscape. Local landscape areas are composed of nature and human interaction where natural environmental characteristics, specific cultural elements, environmental resources and local opportunities, are ecologically balanced and can be sustained. Local landscapes, the natural environment and cultural traces in properties they own as well as traditional architecture and conservation are areas that need to be passed on to future generations. Urban life with its changing, developing and growing cultural dynamics poses risks on the preservation and sustainability of the local landscape formation. The determination of the components of local landscapes and it’s preservation with the right tools and appropriate methods can be possible if and only if with a comprehensive and integral conservation approach compromising cultural, economical, environmental and aesthetical aspects of landscape. Cappadoccia Region geographically surrounded with, Erciyes Mountain in the south, Hasan Mountain in the east, Kızılırmak River in the north and Tuz Lake in the west and consisting Nevşehir, Kırşehir, Aksaray, Kayseri, Niğde provinces is a unique land with its natural and cultural assets has been registered as a World Heritage Area by UNESCO in 1985. Cappadoccia region has a unique geological structure formed as a result of the explosion of volcanic mountains in the upper myosen age.These explosions were resulted with the formation of the plateau by the spread of lava and tuff. On the other hand, the deterioration of the has at caused by the river and rainwater run off caused the formation of fairy chimneys and badlands and slopes as unique natural values. Cappadoccia Region; has many sub-settlements such as Ürgüp, Zelve, Mustafapaşa, Avanos and Uçhisar. In these settlements, there are ruins of settlements belonging to paleotic, neolithic and chalcolithic periods and Ihlara Valley, which is unique in the world, and fairy chimneys and badlands formed by natural erosions. Besides Cappadocia Region has many cultural values such as monumental buildings, original rock churches and underground cities and traditional houses reflecting the vernacular character of the region are showing multi layered cultural and natural values of the area. The main material of the study is the sub-settlements of Cappadoccia as mentioned. First of all, literature study was made, then site studies were held to identify the original and unique local landscape characteristics of the area. And at the final stage, the data obtained from the site analysis studies were synthesised and the conservation issues, problem and potential were discussed and proposals were offered.



Keywords
Local landscapes, conservation, Cappadocia, conservation ıssues

© 2019 Amentojourn. All Rights Reserved