Yusuf Asal’ın Çocuk Kitaplarında Söz Varlığı
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.16730144Anahtar Kelimeler:
Yusuf Asal, Söz Varlığı, Çocuk Kitapları, Türkçe ÖğretimiÖzet
Bireyleri bir araya getirerek toplumları oluşturan temel unsur dildir. Dil bireyler arasındaki duygu, düşünce, inanç ve değerleri eşitleyerek ortak bir kültür ve tarih inşa eder. Dilin bu işlevleri ancak o dilin zengin bir söz varlığına sahip olmasıyla gerçekleşebilir. Bir dildeki kelime çeşitliliğini, anlam derinliğini, kavram dünyasını yansıtan söz varlığı; atasözleri, deyimler, kalıp sözler, yansıma sözcükler ve ikilemeler gibi unsurları kapsar. Bu noktada bu araştırma kapsamında Yusuf Asal’ın çocuk kitaplarında yer alan söz varlığı unsurlarından atasözleri, deyimler ve kalıp sözler incelenmiştir. Tarama modellerinden doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı bu nitel çalışmanın nesnesi olarak yazarın “Bizim Matrak Sınıf (B.M.S), Tuş Beyinli (T.Ç), Profesör Çorapsöküğü (P.Ç)” adlı serilerinin ilk kitapları belirlenmiş ve eserlerde yer alan söz varlığı unsurları (atasözü, deyimler ve kalıp sözler) tespit edilip sıklık açısından incelenerek yorumlanmıştır. Kitaplarda kullanılan atasözlere bakıldığında P.Ç. kitabında 1, B.M.S. kitabında 0 ve T.B. kitabında 12 olmak üzere toplam13 atasözü; deyimlere bakıldığında P.Ç. kitabında 321, B.M.S. kitabında 209, T.B. kitabında 408 olmak üzere üç kitapta toplamda 938 deyim; kalıp sözlere gelindiğinde alanında uzman kişilerin de görüşleri alınarak anlamca ve yapıca kalıp hâline gelmiş sözler ve söz grupları birlikte alınmış, P.Ç. kitabında 730, B.M.S. kitabında 947, T.B. kitabında 2822 olmak üzere toplam 4499 kalıp söz tespit edilmiştir. Ulaşılan veriler ışığında eserlerde en çok kalıp söz ve deyimlerin en az atasözlerinin yer aldığı görülmüştür. Sonuç olarak Yusuf Asal’ın çocuk kitaplarında kalıp söz, atasözü ve deyim çeşitliliğinin olduğu ve bu çeşitliliğin okuyucunun söz varlığına katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.
Referanslar
Aksan, D. (1997). Türkçenin söz varlığı. TDK Yayınları.
Albayrak, M., & Erkal, M. (2003). Başarıya giden yolda ifade ve beceri derslerinin (Türkçe-Matematik) birlikteliği. Milli Eğitim Dergisi, 158 (1), 77-80.
Aldemir, Ü. (2025). Türkçenin temel kelime hazinesi yönüyle Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Atrâk. ORUN, 19-35.
Aslan, R. (2022). Muzaffer İzgü’nün "Ökkeş" adlı çocuk romanı serisinin söz varlığı ve Türkçe dersi öğretim programı’ndaki söz varlığı kazanımlarına uygunluğu. Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
Asutay, H. (2012). Dil kültür ve eğitim. Eğitim Yayınevi.
Aytan, T. (2016). Türk çocuk edebiyatı üzerine bir söz varlığı çalışması: atasözleri. Milli Eğitim Dergisi, 45 (210), 425-445.
Aytaş, G., & Çeçen, M. A. (2010). Ana dili eğitiminde dil bilgisi öğretiminin yeri ve önemi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27, 77-89.
Baş, B. (2002). Türkçe temel dil becerilerinin öğretiminde atasözlerinin kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (12), 60-68.
Bulut, M. (2013). Türkçe eğitimi ve öğretiminde dil ve kültür aktarımı aracı olarak atasözleri ve deyimlerin önemi. Electronic Turkish Studies, 8 (13), 559-575.
Erkul, A. B. (2008). İlköğretim 8. sınıf Türkçe kitaplarındaki olaya dayalı metinlerin, öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Karaman, Z. A. (2025). Türkçenin söz varlığı ve öğretimi açısından Abbas Cılga'nın çocuk kitaplarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Karadüz, A. (2010). Dil becerileri ve eleştirel düşünme. Turkish Studies, 5 (3), 1566-1593.
Karadağ, E. (2010). Eğitim bilimleri doktora tezlerinde kullanılan araştırma modelleri: Nitelik düzeyleri ve analitik hata tipleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1 (1), 49-71
Karagöl, E., & Tarakcı, R. (2019). Söz varlığı öğretimi açısından ortaokul Türkçe ders kitapları. Milli Eğitim Dergisi, 48 (222), 149-171.
Kavukoğlu, M. (2025). Şermin Yaşar’ın çocuk kitaplarındaki söz varlığının incelenmesi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray.
Kurudayıoğlu, M. ve Çetin, Ö. (2015) Temel beceriler ve Türkçe öğretimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3 (3), 1-19.
Memiş, M., & Kalyoncu, R. (2025). Nicelik, nitelik ve tutarlılık açısından Türkçe ders kitaplarındaki hedef söz varlığı. Milli Eğitim Dergisi, 54 (246), 575-608.
Mert, E. L. (2014). Türkçenin eğitimi ve öğretiminde dört temel dil becerisinin geliştirilmesi sürecinde kullanılabilecek etkinlik örnekleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2 (1), 23-48.
Onan, B. (2016). Söz varlığı terminolojisi üzerine bir analiz çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 45 (210), 11-29.
Ömeroğlu, A. F. (2025). Türkçe öğretmeni adaylarının dil yapılarının işlevsel katkılarıyla ilgili anlayışları: işlevsel dil bilgisi öğretimi bağlamında bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13 (2), 471-487.
Sinan, A. T. (2006). Ana dili eğitimi üzerine bazı düşünceler. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 4 (2), 75-78.
Ünalan, Ş. (2005). Dil ve kültür. Nobel Yayınları.
Yamanan, E. (2016). Türkçenin güncel söz varlığı. Milli Eğitim Dergisi, 45 (210), 85-91.
Yılmaz, F., & Şekerci, H. (2016). Ana dil sorunsalı: Sınıf öğretmenlerinin deneyimlerine göre ilkokul öğrencilerinin yaşadıkları sorunlar. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4 (1), 47-63.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
