İşletmelerde Kaldıraç Derecesi Dinamiklerinin Firma ve Piyasa Değeri Üzerine Etkileri

Özet

Bu çalışmada, Borsa İstanbul enerji sektöründe faaliyet gösteren firmalar örneklem alınarak faaliyet, finansal ve bileşik kaldıraç derecelerinin firma değeri ve piyasa değeri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmada, 2021Q1–2025Q1 dönemine ait çeyreklik veriler kullanılmış, çok değişkenli zaman serisi analizi çerçevesinde VAR modeli uygulanmıştır. Bulgular, firma değeri üzerinde en yüksek açıklama gücüne sahip değişkenin bileşik kaldıraç derecesi olduğunu; piyasa değerinin ise büyük ölçüde kendi geçmiş değerleri ve algısal unsurlar (itibar, kredibilite, likidite) tarafından belirlendiğini göstermektedir. Etki-tepki ve tarihsel ayrıştırma analizleri elde edilen bulguları desteklemektedir. Araştırma bulguları, kaldıraçların tek başlarına firma ve piyasa değeri üzerinde anlamlı etkilere neden olmadığına ve birlikte değerlendirildiklerinde stratejik ve yapısal sinerji oluşturduklarına işaret etmektedir. Sonuçlar kaldıraç derecelerinin anlamları açısından da yorumlanmalıdır. Faaliyet, finansal ve bileşik kaldıraç sırasıyla, satışların faaliyet kârı, faaliyet kârının hisse başına kâr ve satışların hisse başına kâr realizasyonu derecelerini anlamına gelmektedir. Bu bağlamda kâr realizasyon dinamiklerinin firma ve piyasa değerlerine etkileri açısından kritik olan satışların doğrudan hisse başına kâr üretebilme kapasitesidir. Hisse başına kâra realize edilebilen satışlar işletmenin gelecekteki nakit akışlarına ve hisse senedi fiyatlarına pozitif katkıda bulunmaktadır.