Kamu Yönetiminde Etik Körlük: Kanada, Güney Kore, İsveç ve Türkiye Üzerinden Karşılaştırmalı Vaka Analizi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17013526Anahtar Kelimeler:
Kamu Yönetimi, Etik, Yönetsel Etik, Yolsuzluk, Etik KörlükÖzet
Kamu yönetiminde etik körlük, yöneticilerin ve kamu kurumlarının etik normlardan bilinçli veya bilinçsiz biçimde sapmasını, bu sapmaları rasyonelleştirerek olağanlaştırmasını ve nihayetinde etik dışı uygulamaların kurumsal norm haline gelmesini ifade etmektedir. Etik ilkeler, kamu hizmetlerinin adalet, şeffaflık ve hesap verebilirlik temelinde yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ancak, etik körlüğün bireysel, kurumsal ve sistemik düzeylerde kökleşmesi, yönetsel bozulma, yolsuzluk ve toplumsal güven kaybı gibi ciddi sorunların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma, kamu yönetiminde etik körlüğün nasıl ortaya çıktığını, yöneticilerin etik dışı kararları nasıl rasyonalize ettiğini ve kamu kurumlarında etik normların neden zamanla zayıfladığını anlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada, vaka analizi ve betimsel analiz yöntemleri bir arada kullanılmış; Kanada, Güney Kore, İsveç ve Türkiye’den seçilen somut örnek olaylar ve ilgili literatür üzerinden etik körlüğün dinamikleri incelenmiştir. Çalışma, Robert K. Yin’in vaka analizi metodolojisini ve triangulation (üçleme) yaklaşımını benimseyerek, çoklu veri kaynaklarından (resmi raporlar, akademik çalışmalar, medya raporları) elde edilen bilgileri sistematik biçimde analiz etmiştir. Analizler, etik körlüğün en önemli besleyicileri arasında kurumsal zafiyetler, bağımsız denetim mekanizmalarının yetersizliği, siyasi müdahaleler, hesap verebilirlik eksikliği ve etik eğitimin uygulamalı olmaması gibi unsurların yer aldığını göstermiştir. Bu durumun önlenmesi için etik liderliğin güçlendirilmesi, bağımsız ve şeffaf etik denetim mekanizmalarının kurulması, kamu görevlilerine yönelik sürekli ve vaka bazlı etik eğitimlerin uygulanması ve etik ihlallere karşı caydırıcı yaptırımların devreye alınması önerilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, etik körlüğün kamu yönetiminde sistemik bir sorun olarak nasıl ortaya çıktığını ve kurumsal reformlar ile etik kültürün nasıl güçlendirilebileceğini ortaya koyarak literatüre ve politika yapıcılar için pratik önerilere katkı sağlamaktadır. Etik körlük ve yolsuzluk arasındaki ilişkiyi farklı bağlamlarda karşılaştırmalı olarak ele alan yeni çalışmaların, kamu yönetimi reformları ve etik politikalarının geliştirilmesine önemli katkılar sunacağı değerlendirilmektedir.
Referanslar
Acorn, E. (2021). Behind the SNC-Lavalin scandal: the transnational diffusion of corporate diversion. Canadian Journal of Political Science/Revue canadienne de science politique, 54(4), 892-917.
Başpınar, N. Ö., & Yangil, F. M. (2021). Yanlış yaptığımı bilmiyordum: akademisyenlerde etik körlük üzerine bir araştırma. Akademik Hassasiyetler, 8(16), 41-66.
Bayramoğlu, G., Palabıyık, N., & Uysal, E. (2023). İş yerinde etik körlük kavramına ilişkin ölçek uyarlama çalışması: geçerlı̇k ve güvenı̇rlı̇k analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(40), 1156-1175.
Bergman, G., & Macfarlane, E. (2018). The impact and role of officers of parliament: Canada’s conflict of interest and ethics commissioner. Canadian Public Administration, 61(1), 5-25.
Coşkun, B., & Öztürk, N. K. (2002). Yerel yönetimlerde etkinlik ve etik. Çağdaş Yerel Yönetimler, 11(2), 73-88.
Gosselin, A. M., & Berthelot, S. (2024). On the road to halting corruption: SNC-Lavalin. Journal of Financial Crime, 31(6), 1561-1575.
Government of Sweden, (2016). “The Principle of Public Access to Official Documents” https://www.government.se/how-sweden-is-governed/the-principle-of-public-access-to-official-documents.
Gussow, D. (2006). Crossing the floor, conflict of interest and The Parliament of Canada Act. Canadian Parliamentary Review, 29(2), 9-11.
Güçlüanadolu Gazetesi, (2023). “Dr. Paolo Macchiarini'n yasaklanan çalışması ne?” https://www.gucluanadolugazetesi.com/dr-paolo-macchiarinin-yasaklanan-calismasi-ne.
Jason, Z. (2012). Standing committee on access to ınformation, privacy and ethics. 1st Session, 41st Parliament, 1645.
Kaptein, M. (2008). Developing and testing a measure for the ethical culture of organizations: the corporate ethical virtues model. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 29(7), 923-947.
Karolinska Institutet, (2024). “Action plan following the Macchiarini case investigations”, https://ki.se/en/about-ki/organisation-and-management/board-of-karolinska-institutet/action-plan-following-the-macchiarini-case-investigations?.
Ko, K., Cho, S. Y., Zhang, Y., & Lavena, C. (2015). Evolution of anti-corruption strategies in South Korea. Government Anti-Corruption Strategies: A Cross-Cultural Perspective. New York: Taylor & Francis, 103-122.
Koçak, S. Y., & Yüksel, G. (2010). Türk kamu yönetiminde etik ve kamu görevlileri etik kurulu. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 73-96.
Lim, H. (2017). A Closer Look at The Korean constitutional court’s ruling on Park Geun-hye’s impeachment. Yale journal of international law, 18.
Liu, S. (2019). The apology for political scandal: Park Geun-hye’s three national conversations. In 2019 5th International Conference on Humanities and Social Science Research (ICHSSR 2019) (pp. 511-516). Atlantis Press.
Marland, A. (2020). The SNC-Lavalin affair: Justin Trudeau, ministerial resignations and party discipline. Études canadiennes/Canadian Studies. Revue interdisciplinaire des études canadiennes en France, (89), 151-177.
Min, K. S. (2019). The effectiveness of anti-corruption policies: measuring the ımpact of anti-corruption policies on ıntegrity in the public organizations of South Korea. Crime, Law and Social Change, 71(2), 217-239.
NPR, (2016). “At least 500,000 Seoul protesters demand korean president resign” https://www.npr.org/ sections/thetwo-way/2016/11/12/501818736/at-least-500-000-protest-in-seoul-demanding-korean-presidents-resignation?utm.
OmRegeringskansliet, (2023). “Unesco utser Tryckfrihetsförordningen till Världsminne” https://www.regeringen.se/pressmeddelanden/2023/05/unesco-utser-tryckfrihetsforordningen-till-varldsminne2/.
Önen, S. M., & Yıldırım, A. (2014). Kamu yönetiminde etik denetimi: OECD ülkeleri örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 103-126.
Öztürk, N. K. (1998). Kamu yöneticilerinin kararlarında etik değerler. Amme İdaresi Dergisi, 31(2), ss. 81-92.
Rauh, J. (2018). Ethics problems in the new public service: back to a service ethic? Public Integrity, 20(3), 234-256.
Resmî Gazete, (2004). 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. Kabul Tarihi, 25, 2004. https://www.etik.gov.tr/media/ uidnvdn5/1-5-5176.pdf.
Riksdagens, (2023). “Riksdagens Ombudsmän, JO” https://www.riksdagen.se/sv/kontakt-och-besok/riksdagens-myndigheter-och-namnder/riksdagens-ombudsman-jo/.
Sadykova, G., Çetin, S., Şahin, S., Eflanili, B. (2021). Kurumsal demokrasi algısının etik değerlere yatkınlık üzerindeki etkisi: sağlık çalışanlarına yönelik bir araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(1), 33-48.
Saylı, H. ve Kızıldağ, D. (2007). Yönetsel etik ve yönetsel etiğin oluşmasında insan kaynakları yönetiminin rolünü belirlemeye yönelik bir analiz. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 231-251.
Stedman, I. (2022). Distinctive or not, our Canadian model of parliamentary ethics is in need of modernization. Canadian Public Administration, 65(1), 206-12.
Şen, M. L. (2019). Kamu görevlilerini yoldan çıkaran bubi tuzakları: hediye ve bağışlar. Enderun, 3(2), 98-108.
The Guardian, (2019). “Canada elections: Trudeau wins narrow victory to form minority government” https://www.theguardian.com/world/2019/oct/22/canada-elections-justin-trudeau-wins-narrow-victory-to-form-minority-government.
UNDP, (2023). “Anti-Corruption policy ımplementation: an experience from the Republic of Korea” https://www.undp.org/malaysia/publications/anti-corruption-policy-implementation-experience-republic-korea.
Usta, S., & Kocaoğlu, M. (2015). Kamu yönetiminde etik davranış ilkeleri: Kırşehir Belediyesi çalışanlarının etik algıları üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(3), 153-173.
Uzun, Y. (2011). Kamu idarelerinde etik yönetim. Sayıştay Dergisi, (80), 33-56.
Voanews, (2018). “Appeals court sentences Former S. Korean president Park to 25 Years” https://www.voanews.com/a/appeals-court-sentences-former-president-to-25-years/4542232.html?utm.
Yang, K. (2019). In the name of constitutional law: reflections on recent Korean constitutional adjudication with special reference to President Park’s ımpeachment case. Hong Kong LJ, (49), 979.
Yin, R. K. (2009). Case study research: design and methods, Fourth Edition, (Vol. 5). SAGE.
Yüksel, M. (2002). Modernleşme bağlamında hukuk ve etik ilişkisine sosyolojik bir bakış. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 57(01). 177-195.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
