Matematik Öğretmen Adaylarının Akıl Yürütme Algıları: Bir Metaforik Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18124292Anahtar Kelimeler:
akıl yürütme, matematik öğretmen adayı, metaforÖzet
Bu çalışma, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının ‘akıl yürütme’ kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla ortaya koymayı ve bu algıların ‘Mantıksal Akıl Yürütme’ dersi alma durumuna göre nasıl değiştiğini incelemeyi amaçlamaktadır. 2024-2025 güz döneminde Marmara Bölgesi’ndeki bir devlet üniversitesinde yürütülen araştırmaya, “Mantıksal Akıl Yürütme” dersini alan (47) ve almayan (27) toplam 74 öğretmen adayı katılmıştır. Katılımcılardan, “Akıl yürütme … gibidir; çünkü …” ifadesini iki kez tamamlamaları istenmiş ve ürettikleri metaforlar iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Dersi alan öğretmen adayları toplam 97 metafor üretmiş ve bu metaforlar 8 kategoriye; dersi almayan öğretmen adayları ise toplam 55 metafor üretmiş ve bu metaforlar 7 kategoriye ayrılmıştır. Bulgular, dersi alan adayların akıl yürütmeyi daha soyut, süreç odaklı ve bilişsel olarak derin bir yapı şeklinde algıladıklarını ortaya koyarken; dersi almayan adayların kavrama yönelik daha yüzeysel, gündelik yaşamla ilişkili ve somut temsiller geliştirdiği görülmüştür. Bu sonuç, mantıksal akıl yürütme derisinin öğretmen adaylarının kavramları anlama biçimini değiştirebildiğini ve bilişsel becerilere yönelik yapılandırılmış derslerin öğretmen yetiştirme programlarında önemini vurgulamaktadır.
Referanslar
Arı, A. A., Demir, B., & Çakır, E. (2023). Matematik öğretmeni adaylarının matematiksel model ve modellemeye ilişkin algıları: Bir metafor çalışması. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(1), 156-176.
Arslan, Ç., & Özaydın, Z. (2023). Matematik öğretmen adaylarının muhakeme etme öz yeterlik inançları üzerine bir çalışma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(4), 1014-1026.
Baki, A. (2018). Matematiği öğretme bilgisi. Pegem Atıf İndeksi, 001-360.
Beyazhançer, R., & Demir, B. (2024). Matemati̇k öğretmen adaylarının muhakeme beceri̇leri̇ öğreti̇mi̇ öz-yeterli̇kleri̇. EKEV Akademi Dergisi, (99), 3
Beyazhançer, R., Demir, B., Özdemir, E., & Gezer, İ. (2024). Matematik öğretmen adaylarının akıl yürütmeye yönelik bilişsel yapıları. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(2), 513-541.
Çalışıcı, H., & Sümen, Ö. Ö. (2019). Matematik öğretmen adaylarının matematiğe yönelik algıları: Bir metafor çalışması. International Journal of Educational Studies in Mathematics, 6(3), 108-123.
Çelik, H. C., Obay, M., & Özdemir, F. (2020). İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel Akıl Yürütme ve Problem Çözme Becerilerine İlişkin Görüşleri. Turkish Studies-Educational Sciences, 15(3).
Dede, C. (2010). 21. yüzyıl becerileri için çerçevelerin karşılaştırılması. 21. yüzyıl becerileri: Öğrencilerin nasıl öğrendiğini yeniden düşünmek, 20 (2010), 51-76.
Doruk, M., & Cihan, F. (2024). Farklı Uzamsal Akıl Yürütme Düzeyindeki İlköğretim Matematik Öğretmeni Adaylarının Kovaryasyonel Akıl Yürütme Becerileri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 2804-2834.
Duran, V. (2019). Öğretmen adaylarının akıl yürütme stilleri, bilişsel çarpıtmaları ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Ersözlü, Z., & Çoban, H. (2012). The relationship between candidate teachers’mathematical reasoning skills and their levels of using metacognitive learning strategies. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 205-221.
Güler, G., Akgün, L., Öçal, M. F., & Doruk, M. (2012). Matemati̇k öğretmeni̇ adaylarının matemati̇k kavramına i̇li̇şki̇n sahi̇p oldukları metaforlar. Mayıs 20
Güner, N. (2013). Öğretmen adaylarının matemati̇k hakkında oluşturdukları metaforlar. Education Sciences, 8(4), 428-440
Güneş, M. (2022). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının dikdörtgenlerin alanlarının ölçümünde orantısal akıl yürütme bilgi kaynaklarını kullanma becerileri, Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi, Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir
Güveli, E., İpek, A., Atasoy, E., & Güveli, H. (2011). Sınıf öğretmeni adaylarının matematik kavramına yönelik metafor algıları. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 2(2), 159-140.
Harari, Y. N. (2018). 21. yüzyıl için 21 ders. Kolektif Kitap.
Halpern, D. F. (2014). Critical thinking across the curriculum: A brief edition of thought & knowledge. Routledge.
İlhan, A., & Aslaner, R. (2020). Cabri ve GeoGebra yazılımları kullanımının, matematik öğretmen adaylarının geometrik şekiller üzerine akıl yürütme becerisine etkisi. Journal of Computer and Education Research, 8(16), 386-403.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. biometrics, 159-174.
Lithner, J. (2008). A research framework for creative and imitative reasoning. Educational Studies in mathematics, 67(3), 255-276.
Öz, T., & Işık, A. (2017). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel akıl yürütme becerisi üzerine görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 228-249.
Öz, T., & Işık, A. (2018). Matematik öğretmenliği öğrencilerinin matematiksel muhakeme beceri düzeylerinin araştırılması. International Journal of Educational Studies in Mathematics, 5(3), 109-122.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods 3rd. ed. Sage publications.
Şaban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve birleşimi eğitim yönetimi, 55 (55), 459-496.
Şaban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk eğitim bilimleri dergisi, 7 (2), 281-326.
Stylianides, G. J. (2014). Textbook analyses on reasoning-and-proving: Significance and methodological challenges. International Journal of Educational Research, 64, 63-70.
Şahin, B. (2013). Öğretmen adaylarının “matematik öğretmeni”,“matematik” ve “matematik dersi” kavramlarına ilişkin sahip oldukları metaforik algılar. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 313-321.
Trilling, B., and Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. John Wiley & Sons.
Umay, A. (2003). Matematiksel muhakeme yeteneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(24).
Ural, E., Öztaş, F., & Ercan, O. (2020). Sınıf öğretmeni̇ adaylarının sosyo-bi̇li̇msel bi̇r konuda akıl yürütme tarzlarının ve argüman sevi̇yeleri̇ni̇n i̇ncelenmesi̇. EKEV Akademi Dergisi, (82)
Uygun, T., Gökkurt, B., & Usta, N. (2016). Üniversite öğrencilerinin matematik problemine ilişkin algılarının metafor yoluyla analiz edilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(2), 536-556.
Yıldırım, A., & Simsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baski: 1999-2018).
Yılmaz, A., & Tekerek, B. (2024). Ortaokul Matematik Öğretmeni Adaylarının Kare Tangram Oluştururken Kullandıkları Akıl Yürütme Stratejileri, Bu Süreçte Karşılaştıkları Zorluklar ve Bu Zorluklarla Baş Etme Stratejileri. Baskent University Journal of Education, 11(2), 144-167.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2018). İlköğretim matematik öğretmenliği programı. https://www.yok.gov.tr
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
