Türkiye’de Beş Yıl ve Üzeri Süredir Yaşayan Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Türkçeyi Yeterli Düzeyde Edinememe Nedenleri

Özet

Türkiye’de beş yıl ve daha uzun süredir yaşayan yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçleri, dilsel ve kültürel uyum açısından önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Dil, yalnızca iletişim kurma aracı değil, aynı zamanda bireylerin içinde yaşadıkları topluma aidiyet geliştirmelerini ve kültürel bütünleşmeyi sağlayan temel bir unsurdur. Ancak Türkçe’nin yapısal özellikleri, özellikle Arapça konuşan öğrenciler açısından öğrenme sürecini güçleştirmektedir. İki dil arasındaki fonetik, morfolojik ve sözdizimsel farklılıklar, öğrencilerin dili etkin biçimde kullanmalarını zorlaştırmakta; bu nedenle öğrenciler, iletişim kurmakta zorlandıklarında Türkçeyi kullanmaktan kaçınma eğilimi göstermektedir. Ev ortamında Arapçanın baskın biçimde kullanılması ve aile büyüklerinin Türkçe bilmemesi, öğrencilerin Türkçeyle etkileşimini daha da sınırlamaktadır. Az sayıda öğrenci, Türk toplumunun kendilerine karşı mesafeli davrandığını düşünse de genel olarak Türk akranlarıyla olumlu ilişkiler kurmakta ve okul dışında da sosyal etkileşimde bulunabilmektedir. Araştırma kapsamında, öncelikle 30 öğrenciyle yapılan ön görüşmeler sonucunda temel sorun alanları belirlenmiş, bu doğrultuda 19 sorudan oluşan bir anket hazırlanmıştır. Anket beş farklı okulda toplam 139 öğrenciye uygulanmış; 14 soru çoktan seçmeli, 5 soru ise açık uçlu olarak düzenlenmiştir. Çalışmada öğrencilerin Türkçe öğrenme düzeyleri, yaptıkları dil yanlışları, dili günlük yaşamda kullanma sıklıkları ve Türk arkadaşlarıyla ilişkileri değerlendirilmiştir. Anket sonuçları, öğrencilerin çoğunun Türkçeyi genel olarak iyi bildikleri yönünde öz değerlendirmede bulunduklarını göstermektedir. Ancak uygulama ve gözlem sonuçları, okuma-yazma becerilerinin beklenen düzeyin altında olduğunu, yazılı anlatımlarda kelime, harf ve yapı hatalarının sıkça görüldüğünü ortaya koymuştur. Bu durum, öğrencilerin eksikliklerini fark etmeme ve hatalarını giderme yönünde yeterli çaba göstermemeleriyle ilişkilendirilmektedir. Suriye ve Irak’taki savaşlar sonucu ülkemize göç eden yabancı uyruklu nüfusun önemli bir kısmı okul çağındaki çocuklardan oluşmaktadır. Uzun yıllardır Türkiye’de yaşamalarına rağmen bu öğrencilerin yalnızca küçük bir bölümü Türk akranlarının dil düzeyine ulaşabilmiştir. Bu araştırmanın temel amacı, beş yıl ve daha uzun süredir Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu öğrencilerin temel Türkçe konuşma ve yazma hatalarını belirlemek, öğrenme güçlüklerinin altında yatan nedenleri ortaya koymak ve bu doğrultuda dil edinim sürecini geliştirmeye yönelik çözüm önerileri sunmaktır.