Osmanlı Devleti’nde İskân Ve Milli Aşireti İskânı Meselesi

Özet

Osmanlı Devleti’nin iskân siyasetinin temelinde konargöçer oymak ve aşiretlerin hayvanlarını otlatmak için yer bulma ve bunu gerçekleştirirken yerleşik ahaliye verilecek olan herhangi bir zararın önüne geçmek vardır. Bu sisteme dâhil olan topluluklardan biri Milli aşiretidir. Milli aşireti, Osmanlı döneminde özellikle Diyarbakır, Mardin ve Urfa dolaylarında bünyesindeki pek çok oymak ile varlık sürdürmüş nüfuzlu topluluklardan biridir. Bu topluluğun XVIII. yüzyıldaki faaliyetleri ile eşkıyalık hareketleri pek çok çalışmaya konu olmuştur. Bu çalışmada ise aşiretin nüfuzu ile devlet bünyesindeki uğraş alanları, yararlılığı ile Rakka’ya iskânı meseleleri irdelenmiştir. Osmanlı arşiv kaynaklarında farklı nedenlerle kayıt altına alınmış olan Milli aşireti, devlete sağladığı ekonomik kaynakların yanı sıra bölgedeki sosyolojik konumu, hareketliliği ve iskânı ile dikkat çeker. Ayrıca iskâna dâhil edilen aşirete ve aşirete mensup diğer gruplara olumsuz bakış açısına karşılık bu toplulukların bazı seferlerde yararlılığı ve bilhassa güneyden Anadolu’ya hareket eden kabilelerin engellenmesi hususundaki misyonu kayda değerdir. Bu çalışmada aşiretin Osmanlı doğu seferlerinde sağladığı askerî teçhizat ve yük ile beslenme amaçlı hayvan ikmali ele alınmış, mevcut araştırma eserlerinden ve arşiv kaynaklarından Rakka iskânına ayrıca değinilmiştir. Çalışmada Rakka’ya iskânın sebepleri, iskânda nasıl bir politika izlendiği, iskânın devlet, toplum ve aşiretler üzerindeki etki ve sonuçlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Milli aşireti ve Osmanlı Devleti arasındaki ilişkiler ile aşiretin eşkıyalık hareketlerine dair çalışmaların yanı sıra Başkanlık Osmanlı Arşivi vesikaları ışığında topluluğun devlet içerisindeki görevi sorunsalına da yanıt aranmıştır.