Trakya Yarımadası’nda Orajlı Günlerin Mekânsal Dağılımı ve Eğilimleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17832676Anahtar Kelimeler:
Trakya Yarımadası, oraj, Mann-Kendall, trend, analizÖzet
Oraj, kararsız atmosfer koşullarında bir ya da birden fazla kümülonimbus (Cb) bulutunun oluşturduğu şimşek, yıldırım, şiddetli yağış, dolu ve ender olarak kar sağanakları eşliğinde gelişen gökgürültülü fırtınadır. Kararsızlık, nem ve yükselme oraj için gerekli temel bileşenler olarak kabul edilmektedir. Trakya Yarımadası’nda yıllık orajlı günlerin en fazla yaşandığı istasyonlar Çanakkale, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Sarıyer, Kumköy ve Gökçeada’dır. Orajlı günlerin en çok görüldüğü aylar haziran, mayıs, temmuz ve eylül, en az görüldüğü aylar aralık, ocak, şubat ve mart aylarıdır. Trakya Yarımadası’nda orajlı günlerin %39,5’i yaz mevsiminde, %26,4’ü ilkbahar mevsiminde, %21,3’ü sonbahar mevsiminde ve %12,8’i kış mevsiminde meydana gelmiştir. Trakya Yarımadası’nda yıllık orajlı günlerin trend analizi sonuçlarına göre Kırklareli, Edirne, Kumköy, Sarıyer, Tekirdağ ve Çanakkale’de istatistiki olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir trend, Uzunköprü ve İpsala’da anlamlı ve negatif yönlü bir trend tespit edilmektedir. Lüleburgaz, Çorlu, Florya, Malkara ve Gökçeada’da yıllık orajlı günlerin trend analiz sonuçları anlamlı değildir. Orajlı günlerin mevsimlik trend değerleri Kırklareli, Edirne, Kumköy, Sarıyer, Tekirdağ ve Çanakkale’de bütün mevsimlerde pozitif yönlü ve anlamlı olduğu halde Lüleburgaz, Florya ve Malkara’da hiçbir mevsimde anlamlı bir trend bulunmamaktadır. Bu makalenin amacı, Trakya Yarımadası’nda aylık, mevsimlik ve yıllık orajlı gün sayılarının mekânsal dağılım ve değişkenliklerini trend özellikleriyle birlikte belirleyerek yapılacak afet yönetim planlamalarına güncel ve bilimsel veriler ışığında coğrafi açıdan katkı sağlamaktır.
Referanslar
Ackerman, S. A. & Knox, J. A. (2015). Meteoroloji Atmosferimizi Anlamak (Üçüncü Basımdan Çeviri). Mikdat Kadıoğlu, Sedef Çakır (Çeviri Ed.), Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
Ahrens, C. D. (2009). Meteorology Today: An Introduction to Weather, Climate, and the Environment (9th Edition). Cengage Learning, Boston, USA.
Ahrens, C. D. & Henson, R. (2020). Meteorology Today: An Introduction to Weather, Climate, and the Environment (13th Edition). Cengage Learning, Boston, USA.
Alexandersson, H. (1986). A Homogeneity Test Applied to Precipitation Data. Journal of Climatology, 6, 661- 675. https://doi.org/10.1002/joc.3370060607
Başpınar, M. & Yavuz, V. (2024). İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 89-102. DOI: 10.21324/dacd.1331804
Benmoshe, N. (2025). A Simple Solution for the Inverse Distance Weighting Interpolation (IDW) Clustering Problem. Sci,7(30), 1-11. https://doi.org/10.3390/sci7010030
Buishand, T. A. (1982). Some Methods for Testing the Homogeneity of Rainfall Records. Journal of Hydrology, 58, 11-27. https://doi.org/10.1016/0022-1694(82)90066-X
Chattopadhyay, G., Chakraborthy, P. & Chattopadhyay, S. (2012). Mann–Kendall Trend Analysis of Tropospheric Ozone and its Modeling Using ARIMA. Theoretical and Applied Climatology, 110(3), 321–328. DOI:10.1007/s00704-012-0617-y
Cotton, W. R., Bryan, G. H., & Van den Heever, S. C. (2011) Storm and Cloud Dynamics (2nd Edition). International Geophysics Series, Vol. 99, Academic Press.
Dönmez, Y., Aydınözü, D., Büyükoğlan, F. & İbret, Ü. (2012). Floristik Bölgeler Açısından Trakya’nın Bitki Toplulukları. Coğrafya Dergisi, 25, 1–13.
Elzeiny, R., Khadr, M., Zahran, S. & Rashwan, I. M. H. (2019). Homogeneity Analysis of Rainfall Series in the Upper Blue Nile River Basin, Ethiopia. Journal of Engineering Research, 3(3), 46-53.
Eroğlu, İ. (2022). Trakya Yarımadası’nda Ortalama Hava Sıcaklıklarının Trend Analizi. International Social Sciences Studies Journal, 8(102), 3121-3144. http://dx.doi.org/10.2922 8/sssj.64624
Eroğlu, İ. (2023a). Trakya Yarımadası’nda Sıcaklık ve Yağış Ortalamalarının Lineer Trend Analizi. Social Sciences Research Journal, 12(11), 1305-1341.
Eroğlu, İ. (2023b). Trend Analysis of Precipitation in the Thrace Peninsula. Coğrafya Dergisi, 47, 165-182. https://doi.org/10.26650/JGEOG2023-1276043
Eroğlu, İ. (2025). Soil Temperature Distribution at Different Depths in the Thracian Peninsula and Trend Analysis (1990-2023). International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 12(119), 1031-1051. https://doi.org/10.5281/zenodo.15567467
Eroğlu, İ. & Efe, Ş. (2025). Trakya Yarımadası’nda Dolu Yağışlı Günlerin Dağılışı ve Trend Analizi. Premium e-Journal of Social Sciences (Pejoss), 9(56), 550-563. DOI: https://doi.org/10.5281/ zenodo.16730294
Erol, O. (2014). Genel Klimatoloji (10. Baskı). Çantay Kitabevi, İstanbul.
Esen, F. (2024). Atmosferde Nem ve Yağış. Ali Ümran Kömüşçü (Editör), Temel Klimatoloji içinde (s. 103-158), Akademisyen Kitabevi, Ankara. DOI:10.37609/akya.3422
Gocic, M. & Trajkovic, S. (2013). Analysis of Changes in Meteorological Variables Using Mann-Kendall and Sen's Slope Estimator Statistical Tests in Serbia. Global and Planetary Change, 100, 172–182. http://dx.doi.org/10.1016/j.gloplacha.2012.10.014
Göğsu, S. & Hastaoğlu, K. Ö. (2019). Ters Mesafe Ağırlıklı Enterpolasyon Yönteminde Güç Fonksiyonu Etkisinin İncelenmesi. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 17. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı (25-27 Nisan 2019), s.1-8, Ankara.
Güneş, B., Demirtaş, B., Tuncer, G. & Sönmez, O. (2024). Sıcaklık ve Yağış Verilerinin Yenilikçi Trend Analizi Yöntemleriyle Analiz Edilmesi: Küçük Menderes Havzası Örneği, Türkiye. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 29(2), 443-462. https://doi.org/10.17482/uumfd.1473532
Helsel, D. R. & Hirsch, R. M. (1992). Statistical Methods in Water Resources. Elsevier, Amsterdam.
Kadıoğlu, M. & Yıldırım, H. (2020). Meteoroloji. Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Denizcilik Alanı, 10 Ders Materyali, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları:8335, Yardımcı ve Kaynak Kitaplar Dizisi: 2227.
Kahraman, A., Ural, D. & Önol, B. (2020). Future Changes in Euro-Mediterrenean Daytime Severe Thunderstorm Environments Based on an RCP8.5 Med-Cordex Simulation. Atmosphere, 11(8), 1-18. https://doi.org/10.3390/atmos11080822
Karabulut, M., Sarıyıldız, F., Korkmaz, H. & Gürbüz, M. (2008). Göksun’da Yağış ve Sıcaklıkların Trend Analizleri. 100. Yılında Göksun Sempozyumu (23-24 Ağustos 2008), 419-434, Kahramanmaraş.
Kaya, A. C. & Yavuz, V. (2024). Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 68-76. DOI:10.21324/dacd.1328593
Kır, G., Ülke Keskin, A. & Zeybekoğlu, U. (2023). Karadeniz Bölgesi Yağış, Sıcaklık ve Rüzgâr Hızı Parametrelerinin Homojenliklerinin ve Eğilimlerinin Değerlendirilmesi. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, 6(1), 129-145. Doi:10.51764/smutgd.1260628
Kocsis, T., Kovács-Székely, I. & Anda, A. (2020). Homogeneity Tests and Non-Parametric Analyses of Tendencies in Precipitation Time Series in Keszthely, Western Hungary. Theoretical and Applied Climatology, 139, 849–859. https://doi.org/10.1007/s00704-019-03014-4
Mann, H. B. (1945). Non-Parametric Tests Against Trend. Econometrica, 13(3), 245- 259.
Markowski, P. & Richardson, Y. (2010). Mesoscale Meteorology in Midlatitudes. Grafos S. A., Barcelona.
Nişancı, A. (2002). Türkiye İkliminin Temel Ögeleri. Şevket Işık (Editör), Klimatoloji Çalıştayı 2002 (Bildiriler) içinde (s. 1-8), Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No:121, İzmir.
NOAA (2025). Severe Weather-Thunderstorm. National Severe Storms Laboratory. https://www.nssl.noaa.gov/education/svrwx101/thunderstorms/types/
Özdemir, M. A. & Bozyurt, O. (2003). Ankara’da Oraj Türleri ve Yıl İçindeki Dağılışları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 115-130. https://sbd.aku.edu.tr/V1/ozdemirbozkurt.pdf
Partal, T. & Küçük, M. (2006). Long-Term Trend Analysis Using Discrete Wavelet Components of Annual Precipitations Measurements in Marmara Region (Turkey). Physics and Chemistry of the Earth, 31(18), 1189–1200. https://doi.org/10.1016/j.pce.2006.04.043
Partal, T. & Kahya, E. (2006). Trend Analysis in Turkish Precipitation Data. Hydrological Processes, 20(9), 2011–2026. Doı: 10.1002/Hyp.5993
Pettitt, A. N. (1979). A Non-Parametric Approach to the Change-Point Problem. Applied Statistics, 28(2), 126-135. http://dx.doi.org/10.2307/2346729
Pretor-Pinney, G. (2010). Bulut Gözlemcisinin Rehberi (Çeviri: Füsun Baytok), Tübitak Popüler Bilim Kitapları 328, Ankara.
Seeley, J. T. & Romps, D. M. (2015). The Effect of Global Warming on Severe Thunderstorms in the United States. Journal of Climate, 28(6), 2443-2458. DOI: https://doi.org/10.1175/JCLI-D-14-00382.1
Sezer, L. İ. (1997). İzmir'de 3-4 Kasım 1995 Karşıyaka-Çiğli Sel Felâketi (Meteorolojik-Klimatolojik Açıdan Bir Yaklaşım). Ege Coğrafya Dergisi, 9, 185-242.
Shonk, J. (2020). Introducing Meteorology A Guide To Weather (Second Edition). Dunedin Academic Press, Edinburgh, London.
Spiridonov, V. & Ćurić, M. (2021). Fundamentals of Meteorology. Cham, Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-030-52655-9
Stull, R. (2015). Practical Meteorology: An Algebra-Based Survey of Atmospheric Science. Vancouver, BC, Canada.
Şahin, C. & Sipahioğlu Ş. (2002). Doğal Afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Ankara.
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2025). Aylık Orajlı Günler Sayısı Rasat Verileri. Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
Terzi, Ö. & İlker, A. (2021). Yağış Verilerinin Trend Analizi: Kızılırmak Havzası Örneği. Academic Platform Journal of Engineering and Science, 9(2), 371-377. https://doi.org/10.21541/apjes.735378
Türkeş, M. (2010). Klimatoloji ve Meteoroloji. Kriter Yayınevi, İstanbul.
Türkeş, M. (2015). Gökgürültülü Fırtınalar ve Oluşum Düzenekleri. Bilim ve Gelecek, Sayı:131. https://bilimvegelecek.com.tr/index.php/2015/01/01/gokgurultulu-firtinalar-ve-olusum-duzenekleri/
XLSTAT (2025). https://www.xlstat.com/.
Von Neumann, J. (1941). Distribution of the Ratio of the Mean Square Successive Difference to the Variance. Annals of Mathematical Statistics, 12(4), 367–395. DOI:10.1214/aoms/1177731677
Wijngaard, J. B., Klein Tank, A. M. G. & Konnen, G. P. (2003). Homogeneity of 20th Century European Daily Temperature and Precipitation Series. International Journal of Climatology, 23, 679–692, DOI:10.1002/joc.906.
Yavuz, V., Özdemir, E. T. & Deniz, A. (2020). Nowcasting of a Thunderstorm: The Case Study of 2 February, 2015 at İstanbul Ataturk International Airport. MAUSAM, 71(1), 21-32. https://doi.org/10.54302/mausam.v71i1
Yavuz, V., Lupo, A. R., Fox, N. I. & Deniz, A. (2022). A Long Term Analysis of Thundersnow Events Fover the Marmara Region, Turkey. Natural Hazards, 114(1), 367–387. https://doi.org/10.1007/s11069-022-05393-w
Yeşilırmak, E. (2011). Çine Çayı Su Kalitesi Eğilimleri. ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 8(1), 47-55.
Yu, Y. S., Zou, S. & Whittemore, D. (1993). Non-Parametric Trend Analysis of Water Quality Data of Rivers in Kansas, Journal of Hydrology, 150(1), 61-80. https://doi.org/10.1016/0022-1694(93)90156-4
Yu, Y., Li, Jl., Xie, J. & Liu, J. (2016). Climatic Characteristics of Thunderstorm Days and the Influence of Atmospheric Environment in Northwestern China. Natural Hazards, 80(2), 823–838. https://doi.org/10.1007/s11069-015-1999-9
Yüce, Ş., Ercan, B., Eşit, M., Ünsal, M. & Yüce, M. İ. (2018). Seyhan Havzası Yağış Verilerinin Eğilim Analizi. İklim Değişikliği ve Çevre, 3(2), 47–54.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
