Cumhurbaşkanının Türkiye Büyük Millet Meclisine Karşı Millî Güvenliğin Sağlanması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin Yurt Savunmasına Hazırlanmasındaki Anayasal Sorumluluğu
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18125059Anahtar Kelimeler:
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet SistemiÖzet
24 Haziran 2018 tarihinde yapılan genel seçimlerin ardından “Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi” olarak isimlendirilen, teorik açıdan ise başkanlık sisteminin birçok özelliğini uhdesinde barından Türkiye’ye özgü bir hükümet sistemi uygulanmaya başlanmıştır. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin en önemli özelliği, yürütme organının tek bir makamdan yani cumhurbaşkanından meydana gelmesidir. Böylelikle, yürütme organına ilişkin görev ve yetkilerin tamamı cumhurbaşkanına ait olmuştur. Ayrıca, sistemin doğal bir sonucu olarak yürütme erki ile yasama erki kural olarak birbirlerine karşı sorumlu olmadıkları gibi birbirlerinin görevlerine de son veremeyecektir. Yani, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi kuvvetlerin birbirlerinden sert bir şekilde ayrılmasını esas alan bir hükümet sistemidir. Buna karşın, milli güvenliğin ve silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasının sağlanması bakımından cumhurbaşkanlığı makamının meclise karşı sorumluluğunun bulunduğuna ilişkin husus anayasanın m. 117/2 hükmü ile düzenlenmiştir. Ancak bu sorumluluğun kapsamı ve yaptırımı ifade edilmemiştir. Böylelikle, “metruk” bir normun varlığından söz etmek mümkündür. Bu çalışmada, yürütme organının temsilcisi olan cumhurbaşkanlığı makamının milli güvenliğin sağlanması ve silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanması meselesi bakımından meclise karşı olan sorumluluğuna ilişkin anayasa m. 117/2 hükmünün pratikte uygulanmasının mümkün olup olmadığı tartışılacaktır.
Referanslar
Akgüner, T. (1983). 1961 Anayasası’na göre millî güvenlik kavramı ve Millî Güvenlik Kurulu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Yayınları.
Akyılmaz, B. (2011). Kamu zararı ve kamu zararında rücu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 69(1–2), 61–78.
Arslan, U. (2022). Millî güvenlik kavramı ve kavramın Türkiye’de hukuksallaşması süreci. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1), 183–212.
Aybay, R. (1979). Millî güvenlik kavramı ve Millî Güvenlik Kurulu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 33(1–4), 59–82.
Aykanat, T. (2018). Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde cumhurbaşkanının sorumluluğu (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Bolat, M. E. (2022). Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme organı ve devlet başkanı’nın sorumluluğu: Karşılaştırmalı bir inceleme (Doktora tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
Çağlayan, R. (2016). Hukukumuzda kamu tüzel kişiliği kavramı ve kıstasları. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (7), 373–398.
Çalışkan, F. (2020). Anayasa ve mevzuat çerçevesinde millî güvenlik (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
Çelik, Ö. (2010). Türk anayasa hukukunda Millî Güvenlik Kurulu. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1–2), 269–298.
Duran, L. (1982). İdare hukuku. İstanbul.
Gözler, K. (2019). Türk anayasa hukuku dersleri (23. bs.). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Gürpınar, B. (2012). 1982 Anayasası’na göre millî güvenlik kavramı. Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (2), 124–148.
Gürpınar, B. (2013). Millî Güvenlik Kurulu ve dış politika. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 10(39), 73–104.
Koçak, G. (2023). Cumhurbaşkanının anayasal yetkisi çerçevesinde millî güvenliği sağlama sorumluluğu. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(1), 359–408.
Özenbaş, N. (2013). Ceza sorumluluğunun gelişimi. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(2), 387–416.
Öztürk, M. (1992). Taksirden doğan hukuki ve cezai sorumluluk (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı.
Öztürk, N. K. (2019). Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin temel dinamikleri. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(15), 49–65.
Tanör, B. (2019). İki anayasa: 1961–1982 (5. baskıdan tıpkı basım). On İki Levha Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
