15 Dakikalık Kent Teorisinin Uygulanabilirliğine İlişkin Bir Değerlendirme: Ayrancı Semti Örneği

Özet

Kent çağı olarak anılan modern çağ, sürdürülebilir ve yaşanabilir yaşam alanları için yenilikçi çözümlere ihtiyaç duymaktadır. Özellikle 21. Yüzyıl yeni kent teorilerinin ortaya atıldığı ve farklı çözümlerin zaman kaybetmeden denendiği bir yüzyıl olmuştur. Öyle ki daha ilk çeyreği tamamlanmayan bu yüzyıl; savaşlar, hastalıklar, krizler, depremler ve Covid-19 Pandemisini görmüştür. Bu durum yakınlığı, dayanışmayı ve maliyetsiz çözüm arayışlarını beraberinde getirmiştir. Böylesi bir çözüme en etkili örnek 15 dakikalık kent teorisidir. Prof. Dr. Carlos Moreno tarafından 2016 yılında geliştirilen teori, mal ve hizmetlere kolay erişim, çalışma alanlarına yakınlık, farklı boyut ve fiyatta konut alanları, yeşil alanlar, ulaşım aracı kullanmadan erişim sağlanması gibi kriterleri kapsamaktadır. Daha yeni ortaya atılmış bir teori olmasına rağmen özellikle Covid-19 pandemisinin de etkisiyle tartışılır hale gelmiştir. Özellikle Paris gibi büyük bir başkentin belediye başkanının seçim propagandası olarak benimsediği ve başkan seçilen Anne Hidalgo’nun projeyi uygulamaya koymasıyla 15 dakikalık kent modeli dikkatleri üzerine çekmiştir. Özetle 15 dakikalık kent teorisi günlük ihtiyaçların yürüyerek ve bisikletle 15 dakikalık mesafede karşılanmasını ifade etmektedir. Ülkemizde de gündeme sıklıkla gelen bu kent teorisi Ankara’nın en eski semtlerinden biri olan Ayrancı’da kendini göstermektedir.

Bu bağlamda sürdürülebilirlik kavramı ve yeni kentsel modellere dayanan kavramsal altyapı oluşturulduktan sonra pratik teşkil edebileceği düşünülen Ayrancı Semti 15 dakikalık kent teorisi açısından değerlendirilmiştir. Öncelikle Ayrancı’nın fiziksel ve demografik özelliklerinden, konumundan ve sahip olduğu mal ve hizmetlerden bahsedilmiş daha sonra 15 dakikalık kent teorisinin kriterlerinin Ayrancı’da sağlanıp sağlanmadığı tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.