المعاني البيانية للحمل على اللفظ والحمل على المعنى في القرآن الكريم: سورة الأنعام أنموذجا

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18445678

Anahtar Kelimeler:

الحمل على اللفظ، الحمل على المعنى، القرآن الكريم، سورة الأنعام.

Özet

هدف هذا البحث إلى تناول مشكلة مهمة تواجه القارئ في فهم بعض الكلمات والعبارات في النص القرآني تتمثل في عدم التلاؤم بين الكلمة من ناحية اللفظ والمعنى. لذلك جاء هذا البحث لإبراز بعض الأسرار البلاغية البديعة في كتاب الله تعالى من ناحية "الحمل على اللفظ والحمل على المعنى"، ولإزالة اللبس الذي قد ينتاب القارئ تجاه بعض الآيات، واختارت الباحثة سورة الأنعام كنموذج لهذا الموضوع. وقد تناول هذا البحث موضوع الحمل على اللفظ والحمل على المعنى من ناحية المفرد والجمع، المذكر والمؤنث، الاسم الموصول، الاستفهام، الحمل على المعنى المَنْوِي، الحمل على الموضع، والحمل على النقيض. وتم استخدام المنهج الوصفي التحليلي لجمع وتحليل الآيات المستهدفة في سورة الأنعام، وآراء العلماء، وعرض النتائج. وقد توصلت الدراسة إلى سمو لغة القرآن الكريم، وأنه كتاب بلسان عربي مبين.

Referanslar

Adîme, M. A. (1965). Dirâsât li-uslûbi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Dâru’l-Hadîs.

Anezî, B. M. (2021). Dirâsetü ve tahlîlü kâideti: İzâ ihtemele’l-lafzu meâni Mecelletü’l-Endelüs li’l-Ulûmi’l-İnsâniyye ve’l-İctimâiyye, 49, 6-51.

Anezî, L. M. (2011). el-Haml ale’t-tevevhum fi’l-kırââti’l-Kur’âniyya [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mûte Üniversitesi.

Anbekî, A. A. H. (2007). el-Haml ale’l-ma’nâ fi’l-fâsılati’l-Kur’âniyya. Mecelletü Câmiati Kerbelâ el-İlmiyye, 5(4).

Ankebî, A. A. H. (2012). el-Haml ale’l-ma’nâ fi’l-Arabiyye. Dîvânü’l-Vakfi’s-Sünnî.

Atîruddîn el-Endelüsî, E. H. M. Y. (1420 H.). el-Bahru’l-muhît fi’t-tefsîr. Dâru’l-Fikr.

Berekâtî, Y. S. (2010). Eserü’l-haml ale’l-ma’nâ fî i’râbi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Havliyyâtü Âdâbi Ayn Şems, 38, 133-158.

Câsim, A. M. (2013). el-Haml ale’n-nakîd fi’n-nahvi’l-Arabî. Mecelletü’t-Terbiye ve’l-İlm, 20(2).

Cemâl, N. M. ve Yûsuf, Z. (2006). el-Haml ale’l-lafz ve ale’l-ma’nâ fî kütübi meâni’l-Kur’ân [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Halep Üniversitesi.

Ebû Avde, A. H. (1985). et-Tetavvürü’d-delâlî beyne luyati’ş-şi’r ve luyati’l-Kur’ân. Mektebetü’l-Menâr.

Ebû Sünne, İ. (2018). el-Haml ale’l-ma’nâ, mekânetühû beyne ileli’n-nuhât. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/325607403

Fehîd, C. S. H. (2011). el-Haml ale’l-ma’nâ mine’l-veheti’l-belâgiyya. Mecelletü Külliyyeti Dâri’l-Ulûm, 58, 181-229.

Gûl, A. N. (2009). Min suvuri’l-ittisâ’ fi’l-Arabiyye: el-haml ale’l-ma’nâ. Mecelletü Afnân, 15, 132-144.

Hubenneke, A. H. (1996). el-Belâgatü’l-Arabiyye. Dâru’l-Kalem.

İbn Âşûr, M. T. M. (1984). et-Tahrîr ve’t-Tenvîr. ed-Dâru’t-Tûnisiyye li’n-Neşr.

İbn Cinnî, E. F. O. (2006). el-Hasâis. el-Hey’etü’l-Âmmetü li-Kusûri’s-Sekâfe.

İbn el-Enbârî, A. M. (2002). el-İnsâf fî mesâili’l-hilâf beyne’l-Basriyyîn ve’l-Kûfiyyîn. Mektebetü’l-Hancî.

İbn Fâris, E. H. A. (1979). Mu’cemü mekâyîsi’l-luga. Dâru’l-Fikr.

İbn Hâleveyh, H. A. (1979). Leyse fî kelâmi’l-Arab (2. Baskı). Mekke-i Mükerreme.

İbn Hişâm en-Nahvî, A. Y. (1985). Mugni’l-lebîb an kütübi’l-eârîb. Dâru’l-Fikr.

İbn Kanber (Sîbeveyh), A. B. O. (1988). el-Kitâb (3. Baskı). Mektebetü’l-Hancî.

İndir

Yayınlanmış

31.01.2026

Nasıl Atıf Yapılır

Mardenli, S. (2026). المعاني البيانية للحمل على اللفظ والحمل على المعنى في القرآن الكريم: سورة الأنعام أنموذجا. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 13(127), 85–95. https://doi.org/10.5281/zenodo.18445678