Sağlık Göstergelerinin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisinin Panel Veri Analizi ile İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18445648Anahtar Kelimeler:
Sağlık, Ekonomik Büyüme, Panel Veri Analizi, Yüksek Gelirli ÜlkelerÖzet
Sağlık hizmetlerindeki kalite, ekonomik büyümeye etki eden en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Devletlerin ve kurumların sağlık sektörü üzerindeki yatırımları, beşeri sermayenin sağlık düzeyine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, 49 yüksek gelirli ülke grubunda 2000-2024 yıllık dönemi için sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi panel veri analizi ile incelenmesi amaçlanmaktadır. Bulgular sonucunda birim ve zaman etkilerin modelde yer alması gerektiği belirlenmiştir. Gözlenemeyen etkilerin yer aldığı model sabit etkiler ve tesadüfi etkiler yaklaşımları ile tahmin edilmiştir. Uygulanan test sonucuna göre bu etkinin sabit etkilerden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede tahmin edilen sabit etkiler modeli sonuçlarına göre sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi istatistiki olarak anlamlı çıkmıştır. Birimler arası korelasyon, otokorelasyon ve değişen varyans problemlerine karşı Driscoll - Kraay tahmincisi ile elde edilen bulgulara göre yüksek gelirli ülkelerde sağlık göstergelerinden yalnızca yaş bağımlılık oranı beklenen yönde bir etki göstermemiştir. Buna karşılık sağlık harcamaları, hekim sayısı, yatak sayısı ve doğumda beklenen yaşam süresi değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde bu çalışmanın analiz sonuçları politika yapıcılara yüksek gelirli ülkelerde sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerinde etkili bir rol oynadığını ortaya koymakla birlikte sağlık sektörünün gelişmesinin ve sağlık göstergelerindeki iyileşmenin yüksek gelirli ülkelerde sürdürülebilir ekonomik büyümenin önemli belirleyicilerinden biri olduğuna dikkat çekmektedir.
Referanslar
Baltagi, B. H. & Wu, P. X. (1999). Unequally spaced panel data regressions with AR (1) disturbances. Econometric Theory, 15(6), 814-823.
Becker, G. S. (1964). Human Capital. New York, NY: Columbia University Press.
Birol, Y. E. & Demirgil, B. (2022). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: MIST ülkeleri üzerine uygulamalı bir çalışma. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Yaz Sayısı, Haziran, 69-78.
Bloom, D. & Canning, D. (2003). The health and poverty of nations: From theory to practice. Journal of Human Development: A Multi-Disciplinary Journal for People-Centered Development, 4:1, 47-71.
Chaabouni, S., Zghidi, N. & Ben Mbarek, M. (2016). On The Causal Dynamics Between CO2 Emissions, Health Expenditures and Economic Growth, Sustainable Cities and Society, 22, 184-191.
Chang, K. & Ying, Y. H. (2006). Economic growth, human capital ınvestment, and health expenditure: A Study of OECD Countries. Hitotsubashi Journal of Economics, 47(1), 1-16.
Çelı̇k, A. (2020). G20 ülkelerinde sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 27(1), 1-20.
Driscoll, J. C. & Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of Economics and Statistics, 80(4): 549-560. https://doi.org/10.1162/ 003465398557825
Djafar, F. & Husaini, D. H. (2011). “The Nexus Between Health And Economic Growth In Selected Asian Countries”, International Journal of Business and Society, 12(2), 109-126.
Emirkadı, Ö. (2022). D8 ülkelerinde sağlık harcamaları-ekonomik büyüme ilişkisi: Panel nedensellik analizi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 241-252.
Hartwig, J. (2010). Is health capital formation good for long-term economic growth?–Panel Grangercausality evidence for OECD countries. Journal of macroeconomics, 32(1), 314-325.
Hausman, J. A. (1978). Specification tests in econometrics. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 46(6), 1251-1271. https://doi.org/10.2307/1913827
Hayaloğlu, P. & Bal, H. Ç. (2015). Üst orta gelirli ülkelerde sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(2), 35-44.
Jack, W. & Lewis, M. (2009). Health investments and economic growth: Macroeconomic evidence and microeconomic foundations. World Bank Policy Research Working Paper Series, No. 4877, The World Bank Press, 1-37.
Jalili, A., Panahi, H. & Sojoodi, S. (2021). Investigating the causal relationship between woman’s health and economic growth in groups D8 and G7 countries. Quality & Quantity, 56, 359–374.
Pesaran, M. H., Ullah, A., & Yamagata, T. (2008). A bias‐adjusted LM test of error cross‐section independence. The econometrics journal, 11(1), 105-127. https://doi.org/10.1111/j.1368-423X. 2007.00227.x
Selim, S., Uysal, D., & Eryiğit, P. (2014). Türkiye’de Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisinin Ekonometrik Analizi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7 (3), 13-24.
Taban, S. (2006). Türkiye’de Sağlık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Sosyoekonomi, 31-46.
Wang, Y. (2011). “Health Care Expenditure and Economic Growth: Quantile Panel-Type Analysis”, Economic Modelling, 28, 1536–1549.
Yıldız, B. & Yıldız, G. (2018). Sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Avrupa ve Merkez Asya ülkeleri örneği. Maliye Dergisi, 174(2): 203-218.
Yerdelen Tatoğlu, F. (2018). Panel veri ekonometrisi. Beta Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
