Sosyal Hizmet Perspektifinden Otizm Spektrum Bozukluğu ve Güçlendirme: Temple Grandin Filmi Üzerine Nitel Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18818845Anahtar Kelimeler:
Sosyal Hizmet, Otizm spektrum bozukluğu, GüçlendirmeÖzet
Bu çalışmada otizm spektrum bozukluğunun (OSB) Temple Grandin filmi üzerinden anlaşılması ve sosyal hizmet perspektifiyle analiz edilmesi hedeflenmektedir. OSB erken çocukluk döneminde meydana gelen, bireylerin sosyal etkileşim ve iletişimlerinde sınırlılıklara neden olan; aynı zamanda takıntılı davranışların eşlik ettiği nörogelişimsel bir yetersizliktir. OSB, geçmişte buzdolabı anne yaklaşımıyla açıklanırken günümüz koşullarında birden çok faktörle açıklanan bir zemin kazanmaktadır. Bu bilimsel dönüşüm sosyal hizmet disiplininde bireyi patoloji temelli “eksik” olarak değerlendiren yaklaşımların aksine bireyin potansiyeline odaklanan savunuculuk ve kazanım temelli yaklaşımların önünü açmıştır.
Bu bağlamda nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğiyle analiz edilen çalışma, “klinik tanıdan öznelliğe: Temple Grandin örneğinde otizmin doğası” ve “güçlendirme kuramı bağlamında sosyal destek ve potansiyelin keşfi” olmak üzere iki ana tema altında deşifre edilmiştir. Buna göre bireyin mikro düzeydeki potansiyel gücünün Dr. Carlock gibi eğitmenlerin sunduğu mezzo düzeydeki sosyal destek ağları ve ailenin ilgili tutumlarıyla değişebileceği ve makro düzeyde toplumun genel iyilik haline kazanımlar sağlanabileceği sonucu elde edilmiştir. Sosyal hizmet perspektifiyle kaleme alınan çalışma; “farklı ama eksik değil” inancıyla somutlaşan başarı öyküsünü, OSB’ye sahip bireylerin toplumsal izalosyon ve kurumsal bakım yerine duyusal ve bilişsel ihtiyaçlarına uygun ortamlar sağlandığında toplumsal hayata katılımlarının mümkünlüğünü göstermektedir. Güçlendirme yaklaşımının da önemini vurgulayan çalışma, biyografi türündeki bu filmin sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmesiyle müracaatçı sistemlerini yeniden anlamlandırmak adına da bir rehber niteliği taşımaktadır.
Referanslar
Aksoy, V. & Diken, İ. H. (2017). Otizm spektrum bozukluğu gösteren çocuklar için eğitsel değerlendirme ve öğrenme hızı öngörüsü kayıt formlarının psikometrik niteliklerinin belirlenmesi. Elementary Educatıon Onlıne, 16(1), 60-77.
American Psychiatric Association [APA] (2013). Diagnostical and statistical manual [Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı] (5. Baskı; DSM-5). American Psychiatric Publishing.
Andrade, C. (2025). Autism spectrum disorder, 1: Genetic and environmental risk factors. The Journal of Clinical Psychiatry, 86(2), 25f15878.
Beckett, C. (2006). Essential theory for social work practice. Sage Publication
Çolak, A. (2016). Otizm spektrum bozukluğunu anlamak. A. Cavkaytar (Ed.), Otizm spektrum bozukluğu içinde (ss. 21-52). Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
Erbay, E. (2019). Güç ve güçlendirme kavramları bağlamında sosyal hizmet uygulaması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 19(42), 41-64. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.546674
Glennon, T.J. & Miller-Kuhaneck, H. (2004). Introduction to autism and the pervasive developmental disorders. In Miller-Kuhaneck, H. (Ed.). Autism: A comprehensive occupational therapy approach. 2nd ed. Bethesda, MD: American Occupational Therapy Association.
Hoş, G. (2021). Farklı yetersizlik ve yetenek gruplarının özellikleri. G. İnce ve E. Deretarla-Gül (Ed.), Spor bilimlerinde özel eğitim ve kaynaştırma içinde (ss. 1-25). Pegem Akademi.
Kırcaali-İftar, G. (2018). Otizm spektrum bozukluğuna genel bakış. E. Tekin-İftar (Ed.), Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri içinde (ss. 1-24). Vize Akademik.
Kurt, O. (2018). Otizm spektrum bozukluğu ve bilimsel dayanaklı uygulamalar. E. Tekin-İftar (Ed.), Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri içinde (ss. 59-96). Vize Akademik.
Lord, C., Brugha, T. S., Charman, T., Cusack, J., Dumas, G., Frazier, T., Jones, E. J. H., Jones, R. M., Pickles, A., State, M. W., Taylor, J. L., & Veenstra-VanderWeele, J. (2020). Autism spectrum disorder. Nature Reviews Disease Primers, 6(1), 1-23. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0138-4
Love, C., Sominsky, L., O’Hely, M., Saffery, R., & Vuillermin, P. (2024). Prenatal environmental risk factors for autism spectrum disorder and their potential mechanisms. BMC Medicine, 22(1), 393. https://doi.org/10.1186/s12916-024-03617-3
Maenner, M. J., Warren, Z., Williams, A. R., Amoakohene, E., Bakian, A. V., Bilder, D. A., Durkin, M. S., Fitzgerald, R. T., Furnier, S. M., Hughes, M. M., Ladd-Acosta, C. M., McArthur, D., Pas, E. T., Salinas, A., Vehorn, A., Williams, S., Esler, A., Grzybowski, A., Hall-Lande, J., Nguyen, R. H. N., … Shaw, K. A. (2023). Prevalence and characteristics of autism spectrum disorder among children aged 8 years - Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 11 Sites, United States, 2020. Morbidity and mortality weekly report. Surveillance summaries, 72(2), 1–14. https://doi.org/10.15585/mmwr.ss7202a1
Masini, E., Loi, E., Vega-Benedetti, A. F., Carta, M., Doneddu, G., Fadda, R., & Zavattari, P. (2020). An overview of the main genetic, epigenetic and environmental factors involved in autism spectrum disorder focusing on synaptic activity. International Journal of Molecular Sciences, 21(21), 8290. https://doi.org/10.3390/ijms21218290
Mickle, J. (Yönetmen). (2010). Temple Grandin [Film]. Amerika Birleşik Devletleri: HBO Films.
National Autism Center (2011). Evidence-based practice autism in the schools. A Guide To Providing Appropriate ınterventions to students with autism spectrum disorders. Randolph, Massachussetts.
Payne, M. (2020). Modern sosyal hizmet kuramı (K. Karataş, Çev. Ed.). Nika Yayınevi.
Romanczyk, R. G. (2016). Prolouge and introduction. R. G. Romanczyk ve J. McEachin (Eds.), Comprehensive models of autism spectrum disorder treatment: points of divergence and convergence içinde (ss. 1-6). Springer International Publishing.
Samsunlu, Ö. (2019). Erken çocukluk döneminde otizm/otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar ve eğitimleri. B. Yüksel (Ed.), Erken çocukluk döneminde kaynaştırma içinde (ss. 218-238). Hedef Yayıncılık.
Taylor, L. E., Swerdfeger, A. L., & Eslick, G. D. (2014). Vaccines are not associated with autism: an evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies. Vaccine, 32(29), 3623–3629. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2014.04.085
Tidmarsh, L., & Volkmar, F. R. (2003). Diagnosis and epidemiology of autism spectrum disorders. Canadian journal of psychiatry. Revue canadienne de psychiatrie, 48(8), 517–525. https://doi.org/10.1177/070674370304800803
Ülke-Kürkçüoğlu, B. (2017). O-6 yaş arasındaki otizm spektrum bozukluğu olan çocukların özellikleri. Ö. Diken (Ed.), Gelişimsel desteğe gereksinimi olan okul öncesi çocuklar (0-6 yaş) ve özellikleri içinde (ss. 98-117). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Williams, B.F., & Williams, R.L. (2010). Effective Programs for Treating Autism Spectrum Disorder: Applied Behavior Analysis Models (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203855034
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
