Küçük Ölçekli İşletme Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Algı Düzeylerinin İncelenmesi: Manisa- Demirci Örneği
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20002075Anahtar Kelimeler:
Güvenlik Kültürü, Güvenlik Algısı, İş Sağlığı ve Güvenliği, Küçük Ölçekli İşletmelerÖzet
Bu çalışmanın amacı, madeni sanatkârlar odasına kayıtlı, iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş kollarında faaliyet gösteren küçük ölçekli işletme çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği (İSG) algı düzeylerinin ortaya konulmasıdır. Araştırma, Manisa ili Demirci ilçesinde faaliyet gösteren söz konusu nitelikteki toplam 68 işletme çalışanı üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, ilgili literatür ve ulusal araştırma raporlarından yararlanılarak araştırmacılar tarafından uyarlanan anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analizlere tabi tutulmuş ve ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların İSG algı düzeylerinin düşük olduğu (X̄=1.71) belirlenmiştir. Eğitim düzeyi ve iş deneyimi değişkenlerine göre sınırlı farklılıklar gözlenmiş olmakla birlikte, bu farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Bulgular, işletme sahiplerinin İSG uygulamalarını yeterli düzeyde içselleştirmediğini ve güvenlik kültürünün tam olarak yerleşmediğini göstermektedir. Bu doğrultuda, İSG uygulamalarının yalnızca teknik önlemlerle sınırlı kalmaması, davranışsal ve örgütsel boyutları da kapsayacak şekilde ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Burke, M. J., Sarpy, S. A., Smith-Crowe, K., Chan-Serafin, S., Salvador, R. O., & Islam, G. (2006). Relative effectiveness of worker safety and health training methods. American Journal of Public Health, 96(2), 315–324.
Clarke, S. (2006). The relationship between safety climate and safety performance: A meta-analytic review. Journal of Occupational Health Psychology, 11(4), 315–327. https://doi.org/10.1037/1076-8998.11.4.315
Cooper, M. D. (2000). Towards a model of safety culture. Safety Science, 36(2), 111–136. https://doi.org/10.1016/S0925-7535(00)00035-7
Demirbilek, T. (2008). İşletmelerde iş güvenliği kültürünün geliştirilmesi. Çalışma Ortamı Dergisi, 96(1), 5-7.
Dul, J. (2003). Ergonomics for beginners: A quick reference guide. CRC Press.
Flin, R., Mearns, K., O’Connor, P., & Bryden, R. (2000). Measuring safety climate: Identifying the common features. Safety Science, 34(1), 177–192. https://doi.org/10.1016/S0925-7535(00)00012-6
George, D., & Mallery, P. (1999). SPSS® for Windows® step by step: A simple guide and reference. Allyn & Bacon.
Griffin, M. A., & Neal, A. (2000). Perceptions of safety at work: A framework for linking safety climate to safety performance. Journal of Occupational Health Psychology, 5(3), 347–358.
Gyekye, S. A. (2005). Workers’ perceptions of workplace safety and job satisfaction. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 11(3), 291–302. https://doi.org/10.1080/10803548. 2005.11076650
Hair Jr., J. F., Black, J. W., Babin, B. J., & Anderson, E. R. (2010). Multivariate Data Analysis (Seventh). Edinburgh: Pearson Education Limited.
Heinrich, H. W. (1941). Industrial accident prevention: A scientific approach. Mcgraw-hill Book Company Inc., New York and London.
Hofmann, D. A., & Stetzer, A. (1996). A cross-level investigation of factors influencing unsafe behaviors. Personnel Psychology, 49(2), 307–339. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1996.tb01802.x
International Labour Organization. (2014). Safety and health at work: A vision for sustainable prevention: XX World Congress on Safety and Health at Work 2014: Global Forum for Prevention, 24–27 August 2014, Frankfurt, Germany.
Kines, P., Andersen, L. P. S., Spangenberg, S., Mikkelsen, K. L., Dyreborg, J., & Zohar, D. (2010). Improving construction site safety through leader-based verbal safety communication. Journal of Safety Research, 41(5), 399–406. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2010.06.005
Neal, A., & Griffin, M. A. (2006). A study of the lagged relationships among safety climate, safety motivation, safety behavior, and accidents. Journal of Applied Psychology, 91(4), 946–953. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.4.946
Nunnally, J., & Bernstein, I. (1994). Psychometric Theory 3rd edition, MacGraw-Hill, New York.
Özkan, T., & Lajunen, T. (2003), “Güvenlik Kültürü ve İklimi”, Pivolka, 2(10), 3–4.
Reason, J. (2016). Managing the risks of organizational accidents. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315543543
Salas, E., Tannenbaum, S. I., Kraiger, K., & Smith-Jentsch, K. A. (2012). The science of training and development in organizations. Psychological Science in the Public Interest, 13(2), 74–101. https://doi.org/10.1177/1529100612436661
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2012). 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu. Ankara.
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2017). Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği algısı araştırma raporu. Ankara.
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi, Tehlike tespit anket formu. https://fethiye.meb.gov.tr/www/is-sagligi-ve-guvenligi-birimi/dosya/27
Vinodkumar, M. N., & Bhasi, M. (2010). Safety management practices and safety behaviour. Accident Analysis & Prevention, 42(6), 2082–2093.
World Health Organization, A. (2010). Healthy workplaces: A model for action. Geneva: WHO.
Zohar, D. (1980). Safety climate in industrial organizations: Theoretical and applied implications. Journal of Applied Psychology, 65(1), 96–102. https://doi.org/10.1037/0021-9010.65.1.96
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
