Türkiye’de ve Farklı Ülkelerin Yönetmeliklerinde Konsol Tasarımı

Özet

Dünya’nın oluşumundan itibaren sismik hareketlerin olduğu bölgelerde depremlerin meydana geldiği bilinmektedir. Deprem yüzyıllardır insanların yaşamını, yapıları, yapılaşmayı ve çevreyi etkileyen önlenemeyen bir doğal afettir. Fakat deprem sırasında ve sonrasında oluşabilecek hasarları en aza indirgeyebilmek olasıdır. Bu çalışmada Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinde (TBDY-2018) ve farklı ülkelerin yönetmeliklerinde konsol tasarımında dikkat edilmesi gereken şartlar ve alınacak önlemlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. İncelenen yönetmeliklerde farklı koşullar ve farklı formüller kullanılmaktadır. Yönetmeliklerdeki bu çeşitliliklerin özellikle bulundukları ülkenin depremsellik ve zemin koşullarındaki farklılıklardan kaynaklandığı görülmektedir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre alınan konsol tasarım kararları deprem sırasında yapının davranışı açısından önemlidir. Yapıların deprem performansına etki eden birçok etken bulunmaktadır. Depremde hasara uğraması durumunda kullanıcılara ya da yapının taşıyıcı sistemine zarar veren, yapının kullanılmamasına neden olabilen, yapının taşıyıcı sisteme bağlı ama serbest çalışabilen çeşitli konsol modelleri için deprem hesabı yapılması önem arz etmektedir. Yapıların tasarımın ilk aşamalarından yapım sonrasına kadar uygulamalarının bilinçli bir şekilde yapılması depremin etkilerini en aza indirgemesine katkı sağlayacaktır. Yapıların deprem sonrası hasar alması ya da yıkılmasının nedenleri olarak; uygun olmayan çıkmalar, yapının yapılacağı zeminin koşulları, kullanılan malzemeler, tasarımlardaki deprem bilinci olmadan alınan kararlar, denetim aşamalarındaki ihmaller, taşıyıcı sistem hataları ve mimari tasarım kararları gibi aşamalar bilinmekle birlikte deprem bilinçli tasarım kararları almanın deprem sırasında ve sonrasında hasarları en aza indirgeyeceği aşikârdır.