Eser Koruma İle İlgili Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analiz İle İncelenmesi

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de 2016–2026 yılları arasında eser koruma alanında hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerini bibliyometrik analiz yöntemiyle inceleyerek alanın akademik gelişim eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve belirlenen dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 43 lisansüstü tez değerlendirilmiştir. Çalışmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak tezler; yayın yılı, üniversite, şehir, enstitü, anabilim dalı, tez türü, danışman unvanı, yazar cinsiyeti, sayfa sayısı ve yazım dili gibi çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Elde edilen veriler frekans ve yüzde dağılımları kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, eser koruma alanındaki lisansüstü çalışmaların belirli üniversitelerde ve büyük şehirlerde yoğunlaştığını göstermektedir. Özellikle İstanbul ve Ankara’nın akademik üretimin merkezi konumunda olduğu; en fazla tezin Gazi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinde hazırlandığı belirlenmiştir. Tezlerin önemli bir kısmının Fen Bilimleri Enstitülerinde yürütüldüğü ve Mimarlık Anabilim Dalının alanın en yoğun araştırma yapılan disiplinlerinden biri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca incelenen çalışmaların büyük çoğunluğunu yüksek lisans tezlerinin oluşturduğu, doktora tezlerinin ise daha sınırlı sayıda kaldığı görülmüştür. Danışmanlık süreçlerinde profesör ve doçent unvanına sahip akademisyenlerin ağırlıklı rol üstlendiği, tezlerin önemli ölçüde Türkçe kaleme alındığı ve sayfa sayılarının genel olarak kapsamlı akademik çalışmalar niteliği taşıdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma, Türkiye’de eser koruma alanında gerçekleştirilen lisansüstü çalışmaların mevcut durumunu ortaya koymakta, alanın gelişim sürecine ilişkin genel bir görünüm sunmakta ve akademik eğilimleri belirlemektedir. Elde edilen bulgular, eser koruma araştırmalarının disiplinler arası bir karakter taşıdığını ve özellikle kültürel mirasın korunması, restorasyon ve konservasyon çalışmalarına yönelik akademik ilginin son yıllarda arttığını göstermektedir. Çalışmanın, gelecekte gerçekleştirilecek bibliyometrik araştırmalara kaynak oluşturacağı, alanın araştırma boşluklarının belirlenmesine katkı sağlayacağı ve eser koruma literatürünün gelişimine yönelik stratejik değerlendirmelere ışık tutacağı düşünülmektedir.