Ekoturizmin Geliştirilmesinde Seyahat Acntalarının Rolü: Dematel Yöntemi ile Ordu İli Üzerine Değerlendirme
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21752647Anahtar Kelimeler:
Ekoturizm, Seyahat Acentaları, Dematel Yöntemi, Ordu İli TurizmiÖzet
Ekoturizmin özellikle doğal alanlardaki turistik talebe ve istihdama olan etkisinin artması ile birlikte, ekoturizm için yeni gelişmelere yönelk çalışmalar artmıştır. Ekoturizm ve turizm sekötünün turistlere ulaşmasında en önemli pazarlama yöntemi, seyahat acentalarının etkinlğinden geçmektedir. Doğu Karadeniz Bölgesinin ekoturizm açısından zengin kaynakalara sahip olan illerinden biri olan Ordu ili, ekoturizmin geliştirilmesi ve sürdürülebilir bir turizm anlayışı açısından önemli bir destinasyondur. Çalışmanın temel amacı Ordu ili ekoturizminin turistik talebinin sürdürebilir şekilde gelişiminin sağlanması için seyahat acentalarının hangi özelliklere sahip olması gerektiğini belirlemektir. Ordu ili ekoturizminin daha fazla turistik talep sağlaması için seyahat acentalarının etkin kullanım yöntemlerinin belirlenmesi hedeflenmektedir. Çalışmada Ordu ili uluslararası nitelikte olan A sınıfı dört seyahat acenta yöneticisi ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, Dematel yöntemi ile analiz edilmiştir. Çok kriterli larar verme yöntemlerinden biri olan yöntem, uzmanlar tarafından cevaplanan ve uzman görüşleri sonucunda verilerin elde edildiği bir sisteme sahiptir. Dematel yöntemi ile yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgularda “Ticari güvenirlilik” kriteri ekoturizm kapsamında çalışacak olan seyahat acentaları için en önemli kriter olarak belirlenmiştir. Bu kriterin ardından önem sırasına göre “Bilgi işlem altyapısı, Ulaşım Hizmetleri, Hizmet Kalitesi, İletişim, Fiyat ve Vize işlemleri” kriterleri belirlenmiştir. Ordu ili ekoturimine yönelcek olan seyahat acentalarının temel kriterinin ticari güvenirliliğini arttıması ile birlike satın alma işlemleri için kolaylık ile güvenliğin sağlanması olduğu ortaya çımıştır. Çalışma sonucunda, Ordu ili ekoturizmi geliştirmek için seyahat acentaları ile işbirilği içinde çalışılması ve ticari güvenirliliklerinin arttırılması önerilmektedir.
Referanslar
Ajuhari, Z., Aziz, A., & Bidin, S. (2023). Characteristics of attached visitors in ecotourism destination. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 42, 100608.
Akyurt, H. (2019). Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Alanında Araştırma ve Değerlendirmeler, Cilt-2, Editörler: Sait Erdal Dinçer, Sinan Sönmez, Mustafa Bostancı, Ertan Özçoban, Ekoturizm: Türkiye’deki Gelişimi ve Mevcut Durumu. (s.353 -367). Ankara: Gece Akademi.
Akyurt, N. (2025). Ekoturizmi Geliştirmede Gıda Ürünlerinin Güvenliği, Editör: Akyurt Hakan, Ekoturizmde Sürdürülebilir Gelişim Yöntemleri, ss. 59 -84, Ankara: Bidge Yayınları.
Akyurt, H., & Yolasığmazoğlu, N. (2023). Water Pollution Effects of Touristic Facilities: Water Quality Example of Batlama Stream (Giresun, Türkiye). Arctic Journal, 76(3), 1-14.
Akyurt, H. (2021). Otel işletmelerinde personel seçim kriterlerinin AHP yöntemi ile belirlenmesi: Ordu ili üzerine bir araştırma. Journal of Global Tourism and Technology Research, 2(2), 59-71.
Bakar, Ç. & Akgün, S. (2006). Bilimsel Araştırma Sonuçlarını Yayına Hazırlama Teknikleri. Tıp Eğitimi Dünyası, 23, 51-57.
Blamey, R. K. (2001). Principles of ecotourism. In The encyclopedia of ecotourism (pp. 5-22). Wallingford UK: Cabi Publishing.
Buckley, R. (2009). Ecotourism: Principles and practices. New york: Cabi Publishing.
Buhalis, D., & Ujma, D. (2006). Intermediaries: travel agencies and tour operators. In Tourism business frontiers (pp. 171-180). London: Routledge.
Bunruamkaew, K. & Murayama, Y. (2011). Site suitability evaluation for ecotourism using GIS & AHS: A case study of Surat Thani province. Thailand, Social and Behavioral Sciences, 21, 269-278.
Choi, Y. E., Oh, C. O., & Chon, J. (2021). Applying the resilience principles for sustainable ecotourism development: A case study of the Nakdong Estuary, South Korea. Tourism Management, 83, 104237.
Donohoe, H. M., & Needham, R. D. (2006). Ecotourism: The evolving contemporary definition. Journal of Ecotourism, 5(3), 192-210.
Du, Y. W., & Li, X. X. (2021). Hierarchical DEMATEL method for complex systems. Expert Systems with Applications, 167, 113871.
Eriksson, F., & Lidström, M. (2013). Sustainable development in ecotourism: Tour operators managing the economic, social and environmental concerns of sustainable development in Costa Rica. Umeå School of Business and Economics, Umea University.
Fennell, D. A. (2001). A content analysis of ecotourism definitions. Current issues in tourism, 4(5), 403-421.
Fennell, D. A., & de Grosbois, D. (2023). Communicating sustainability and ecotourism principles by ecolodges: A global analysis. Tourism Recreation Research, 48(3), 333-351.
Gajić, T., Kovačević, B., & Penić, M. (2014). Employees’ satisfaction in travel agencies. African journal of business management, 8(14), 540-550.
Hsu, S. (2021). The Role of Technology in Transforming the Travel Experience. International Journal of Business Management and Visuals, 4(2), 21-27.
Hussain, I. (2022). An overview of ecotourism. IJNRD-International Journal of Novel Research and Development, 7(3), 471-481.
Irani, H. R., Golverdi, M., Rastegar, R., & Rezaei, S. (2024). Rapid ecotourism development and challenges: The case of ecolodge in Iran. Tourism Recreation Research, 49(4), 905-910.
İşler, H. & Akyurt, H. (2021). AHP Yöntemi ile Seyahat Acentalarının Ekoturizm Kriterleri Algılarının Tespiti: Giresun Örneği, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1103-1121.
Jupp, V. (2006). Dictionary of Social Research Methods. London: Sage Publishing.
Kalaitan, T. V., Stybel, V. V., Gutyj, B. V., Hrymak, O. Y., Kushnir, L. P., Yaroshevych, N. B., & Kindrat, O. V. (2021). Ecotourism and sustainable development. Prospects for Ukraine. Ukrainian Journal of Ecology, 11(1), 373-383.
Karakaoç, B. N. & Akyurt, H. (2024). Seyahat Acenta Yöneticilerinin Ekoturizm Algısının Tespiti: Trabzon İli Uygulaması. Journal of Global Tourism and Technology Research, 5(1), 35-49.
Law, R., Leung, K., & Wong, R. (2004). The impact of the Internet on travel agencies. International journal of contemporary hospitality management, 16(2), 100-107.
Makian, S., & Hanıfezadeh, F. (2021). Current challenges facing ecotourism development in Iran. Journal of Tourismology, 7(1), 123-140.
Munikrishnan, U. T., & Mamun, A. A. (2021). Survival and competitiveness of traditional travel agencies in Malaysia: a qualitative enquiry. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 15(1), 94-108.
Nilashi, M., Zakaria, R., Ibrahim, O., Majid, M. Z. A., Zin, R. M., & Farahmand, M. (2015). MCPCM: A DEMATEL- ANP – based multi-criteria decision-making approach to evaluate the critical success factors in construction projects. Arabian Journal for Science and Engineering, 40, 343-361.
Okech, R. N. (2004). The role of tour operators in sustainable ecotourism: Lessons from Kenya. Tourism Today Tourism Today. The Journal of The College of Tourısm and Hotel Management, 4, 78-88.
Ordu Valiliği. (2026, 10 Mart). Seyahat Acentaları. 10 Mart 2026 tarihinde https://ordu.gov.tr/seyahat-acentalari adresinden edinilmiştir.
Organ, A. (2013). Bulanık DEMATEL yöntemiyle makine seçimini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 157-172.
Pujar, S. C., & Mishra, N. (2021). Ecotourism industry in India: a review of current practices and prospects. Anatolia, 32(2), 289-302.
Roostaie, S. & Nawari, N. (2022). The DEMATEL Approach for Integrating Resilience Indicators into Building Sustainability Assessment Frameworks. Building and Environment, 207, 1-17.
Saaty, T.L. (2008). Decision making witht heanalytic hierarchy process, International Journal of Services Sciences, 1(1), 83-98.
Saidmamatov, O., Matyakubov, U., Rudenko, I., Filimonau, V., Day, J., & Luthe, T. (2020). Employing ecotourism opportunities for sustainability in the Aral Sea Region: Prospects and challenges. Sustainability, 12(21), 9249.
Shrestha, S. (2012). Roles of travel agencies of Nepal in promoting ecotourism. Degree Programme in Facility Management Tourism, Catering and Domestic Services, Bachelor’s Thesis, Jamk University of Applied Science, Nepal.
Shieh, J. I., Wu, H. H., & Huang, K. K. (2010). A DEMATEL method in identifying key success factors of hospital service quality. Knowledge-Based Systems, 23(3), 277-282.
Sudiarta, I. K., Suwitra, I. M., & Suryawan, I. N. (2022). Evaluation of the implementation of ecotourism principles in the operation of diving tourism in Bali, Indonesia. International Journal of Research in Business and Social Science 11(4), 432-438.
TIES. (2026, 2 Nisan). What is Ecotourism? 2 Nisan 2026 tarihinde https://ecotourism.org/what-is-ecotourism/ adresinden edinilmiştir.
TÜRSAB. (2026, 1 Mayıs). Seyahat Acentası İşletme Belgesi Talebi. https://www.tursab.org.tr/yeni-isletme-belgesibasvurusu#:~:text=A%20Grubu%20Seyahat%20Acentalar%C4%B1%3A%centalar %C4%B1%3A%20Yaln%C4%B1zca,di%C4%9Fer%20seyahat%20acentac%C4%B1l%C4%B1 %C4 %9F%C4%B1%20hizmetlerini%20uygulayamazlar.
Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201.
Üzümcü, O. O. & Koç, B. (2017). Ekolojik Turizm Kavramı: Fethiye Örneği. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 10(1), 14-19.
Xue, L. L., Shen, C. C., & Lin, C. N. (2023). Effects of internet technology on the innovation performance of small-scale travel agencies: Organizational learning innovation and competitive advantage as mediators. Journal of the Knowledge Economy, 14(2), 1830-1855.
Yolasığmazoğlu, N. (2023). Su Ürünleri Tesislerinin Ekoturizm Üzerindeki Etkileri. Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi, 6(1), 112-132.
Zhang, X. & Su, J. (2019). A Combined Fuzzy DEMATEL and TOPSIS Approach for Estimating Participants in Knowledge-Intensive Crowdsourcing, Computers & Industrial Engineering, 137, 1-15.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
