Kanada Kuzey Kutbu'nda Gıda Güvencesizliğine Karşı Helal Gıda: Arctıc Food Bank Örneği
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22182384Anahtar Kelimeler:
Din Sosyolojisi, Gıda Güvencesizliği, Helal Gıda, Arctic Food Bank, Muslim Welfare Canada, Kanada ArktiğiÖzet
Bu çalışma, Kanada’nın kuzey bölgelerinde yaşanan yapısal gıda güvencesizliğini ve Ontario merkezli Muslim Welfare Canada tarafından İnuvik ile Iqaluit’te kurulan Arctic Food Bank’ın bu sorun karşısındaki rolünü incelemektedir. Araştırmanın temel amacı; üretim merkezlerine uzaklık, yüksek yaşam maliyetleri, sınırlı ulaşım imkânları, düşük gelir ve çevresel koşullar nedeniyle derinleşen gıda güvencesizliğini Arctic Food Bank örneği üzerinden değerlendirmek ve helal gıdanın farklı dinî ve kültürel topluluklara ulaştırılmasıyla kazandığı toplumsal işlevleri ortaya koymaktır. Çalışmada helal gıda, yalnızca Müslümanların tüketimini düzenleyen dinî bir norm veya sertifikasyon konusu olarak değil, dinî motivasyona dayalı sosyal dayanışmanın aracı olarak ele alınmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı keşifsel durum çalışması deseninde yürütülmüştür. Çalışmanın birincil saha alanını İnuvik Arctic Food Bank oluştururken Iqaluit şubesi karşılaştırmalı kurumsal bağlam olarak araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler; 31 Aralık 2023 ve 7 Nisan 2024 tarihlerinde İnuvik’te gerçekleştirilen gönüllü çalışma ve katılımcı gözlemlerden, kurumun yerel faaliyetlerinde görev alan Abdullah Mustafa ile Muslim Welfare Canada yöneticisi Shahid Ahmad Khan’la yapılan görüşmelerden, kurumsal belgelerden, ilgili akademik literatürden ve CBC News haberlerinden elde edilmiştir. Ayrıca 2024 yılının Ocak, Mart ve Nisan aylarında Midnight Sun Mosque’a gelen 21 Müslüman katılımcıya, Arctic Food Bank’ın Müslümanlarla yerel topluluklar arasındaki ilişkilere etkisini belirlemeye yönelik yedi maddelik yapılandırılmış mini anket uygulanmıştır.
Veriler; yapısal gıda güvencesizliği, Arctic Food Bank’ın kurumsal ve yerel işleyişi ile helal gıdanın dinî ve toplumsal işlevleri olmak üzere üç tema altında analiz edilmiştir. Bulgular, Arctic Food Bank’ın Kanada Kuzeyi’ndeki gıda güvencesizliğini meydana getiren yapısal nedenleri ortadan kaldırmamakla birlikte düzenli gıda desteği sağlayarak ihtiyaç sahibi hanelerin ekonomik yükünü hafiflettiğini göstermektedir. Dağıtılan ürünlerin helal niteliği korunmasına rağmen yardımların dinî aidiyet gözetilmeksizin Yerli topluluklara, diğer göçmenlere ve Müslümanlara ulaştırılması, uygulamanın kapsayıcı niteliğini ortaya koymaktadır. Bu süreçte helal gıda, yalnızca Müslümanlara özgü bir tüketim kategorisi olmaktan çıkarak paylaşımın, gündelik karşılaşmanın ve topluluklar arası ilişkinin taşıyıcısına dönüşmektedir. Araştırma, Yerli yararlanıcılarla sistematik ve derinlemesine görüşmeler yapılmamış olması nedeniyle sınırlı olmakla birlikte Kanada Arktiği’nde gıda güvencesizliği, din temelli yardım, helal gıda ve topluluklar arası dayanışma arasındaki ilişkiyi saha verileri üzerinden birlikte değerlendirmesi bakımından özgün bir katkı sunmaktadır.
Referanslar
Arriagada, P. (2017). Food insecurity among Inuit living in Inuit Nunangat. Statistics Canada. https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/75-006-x/2017001/article/14774-eng.htm
Artık, N. ve Güçer, Y. (2023). Gıda güvenliği, gıda güvencesi, gıda egemenliği ve sürdürülebilirlik. İçinde N. Artık (Ed.), Gıda Güvenliği ve Gıda Muhafaza Teknikleri (1. bs., ss. 54–72). Ankara: Türkiye Klinikleri.
Bush, E., & Lemmen, D. S. (Eds.). (2019). Canada’s changing climate report. Government of Canada. https://publications.gc.ca/collections/collection_2019/eccc/En4-368-2019-eng.pdf
CBC News. (2014, September 15). Inuvik mosque to stock new food bank with country food. https://www.cbc.ca/news/canada/north/inuvik-mosque-to-stock-new-food-bank-with-country-food-1.2766377
CBC News. (2015, May 1). Inuvik’s Muslim community opens Arctic Food Bank. https://www.cbc.ca/news/canada/north/inuvik-s-muslim-community-opens-arctic-food-bank-1.3057229
CBC News. (2018, 2 Ekim). Nunavut İslam Cemiyeti Iqaluit'te gıda bankası açtı. CBC Haberleri. https://www.cbc.ca/news/canada/north/muslim-society-opens-foodbank-iqaluit-1.4847348
CBC News. (2018, 6 Aralık). Helal, Yerli ve vejetaryen gıda bankaları Toronto'nun çeşitli ihtiyaçlarına hitap etmektedir. CBC Haberleri. https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/halal-indigenous-and-vegetarian-food-banks-cater-to-torontos-food-needs-1.4932280
CBC News. (2024, 30 Aralık). Helalden koşere, bitki bazlı, uzmanlaşmış Toronto gıda bankaları, artan talep nedeniyle sıkıntı yaşıyor. CBC Haberleri. https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/toronto-cultural-food-banks-1.7411795
COMCEC. (2020). Good governance for ensuring food security and nutrition in the OIC member countries. Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of Islamic Cooperation. https://www.comcec.org/wp-content/uploads/2021/07/5-Research-report-final-draft.pdf
Council of Canadian Academies. (2014). Aboriginal food security in Northern Canada: An assessment of the state of knowledge. The Expert Panel on the State of Knowledge of Food Security in Northern Canada. https://cca-reports.ca/wp-content/uploads/2018/10/foodsecurity_fullreporten.pdf
Ezeroğlu, E. B. (2021). Sürdürülebilirlik ve gıda güvenliği: Türkiye ve İİT üye ülkelerinin karşılaştırmalı analizi. İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı. https://doi.org/10.26414/ikm010
Food and Agriculture Organization. (1996). Rome Declaration on World Food Security and World Food Summit Plan of Action. https://www.fao.org/4/w3613e/w3613e00.htm
Food and Agriculture Organization, International Fund for Agricultural Development, United Nations Children’s Fund, World Food Programme, & World Health Organization. (2021). The state of food security and nutrition in the world 2021: Transforming food systems for food security, improved nutrition and affordable healthy diets for all. Food and Agriculture Organization. https://doi.org/10.4060/cb4474en
Food Security Information Network, & Global Network Against Food Crises. (2021). Global report on food crises 2021. https://www.fsinplatform.org/sites/default/files/resources/files/GRFC%202021% 20050521 %20med.pdf
Indigenous Watchdog. (2025). Food insecurity. https://www.indigenouswatchdog.org/subcategory/food-insecurity/
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896
Inuit Tapiriit Kanatami. (2024). Inuit food insecurity in Canada: Background. Nuluaq Mapping Project. https://itk.ca/projects/nuluaq-mapping-project/inuit-food-insecurity-canada-background/
Kahraman, A. (2025). Gıda maddelerinde helal ve harama riayetin önemi, helal ve haramı belirleme kriterleri. Diyanet Aylık Dergi, 6–9.
Khan, S. Ahmad. Muslim Welfare Canada Genel Müdürü. Kişisel görüşme, 24 Haziran 2024, Scarborough, Ontario, Kanada.
Malli, A., Monteith, H., Hiscock, E. C., Smith, E. V., Fairman, K., Galloway, T., & Mashford-Pringle, A. (2023). Impacts of colonization on Indigenous food systems in Canada and the United States: A scoping review. BMC Public Health, 23, Article 2105. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16997-7
Muslim Welfare Canada. (t.y). Arctic Food Bank. https://www.muslimwelfarecentre.com/arctic-food-bank/
Muslim Welfare Canada. (2024a). Food bank. https://www.muslimwelfarecentre.com/food-bank/
Muslim Welfare Canada. (2024b). Who we are. https://www.muslimwelfarecentre.com/who-we-are/
Mustafa, A. İnuvik Arktik Gıda Bankası Sorumlusu. Kişisel görüşme, 31 Aralık 2023 ve 7 Nisan 2024, Inuvik, Northwest Territories, Kanada.
Nunavut Food Security Coalition. (2021). Rates. https://www.nunavutfoodsecurity.ca/en/rates
Nunatsiaq News. (2018, October 29). Islamic society opens second food bank in Iqaluit. https://nunatsiaq.com/stories/article/65674islamic_society_opens_second_food_bank_in_iqaluit/
Power, E. M. (2008). Conceptualizing food security for Aboriginal people in Canada. Canadian Journal of Public Health, 99(2), 95–97. https://doi.org/10.1007/BF03405452
Statistics Canada. (2024). Indigenous Peoples Survey: First Nations children living off reserve, Métis children and Inuit children and their families, 2022. https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/89-653-x/89-653-x2024001-eng.htm
Statistics Canada. (2022). Census profile, 2021 Census of Population: Inuvik, Town (T), Northwest Territories [Census subdivision]. https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/index.cfm
Scott, M. (2020, 14 Eylül). Fort McPherson öğrencilerine verilen okul malzemeleriyle dolu sırt çantaları. CBC Haberleri. https://www.cbc.ca/news/canada/north/fort-mcpherson-backpack-giveaway-1.5722001
Turner, N. J., Berkes, F., Stephenson, J., & Dick, J. (2013). Blundering intruders: Extraneous impacts on two Indigenous food systems. Human Ecology, 41(4), 563–574. https://doi.org/10.1007/s10745-013-9591-y
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
