Yapay Zekâ Çağında Gündelik Hayat: Henri Lefebvre'in Yaklaşımı Üzerinden Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22218111Anahtar Kelimeler:
Yapay Zekâ, Üretken Yapay Zekâ, ChatGPT, Gündelik Hayat, Henri LefebvreÖzet
Teknolojik gelişmeler, tarih boyunca bireylerin yaşam biçimleri ile toplumsal ilişkilerin dönüşümünde önemli bir rol oynamıştır. Sanayi Devrimi ile birlikte makineler, insanın fiziksel emeğinin bir bölümünü üstlenerek üretim süreçlerinde önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte makinelerin üstlendiği işlerin niteliği de değişime uğramıştır. Son yıllarda yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler bu dönüşümün önemli bir aşamasını oluşturmaktadır. Özellikle üretken yapay zekâ modellerinin gelişmesiyle birlikte kullanıcılarla diyalog kurabilen, sorulara yanıt verebilen ve farklı türlerde içerik üretebilen araçlar hızlı bir biçimde yaygınlaşmıştır. Üretken yapay zekâ, gündelik yaşamda bireylerin çeşitli konularda aldıkları kararların ortağıdır. Bu araçların farklı ihtiyaçlar için kullanılabilmesi, yapay zekânın gündelik yaşamda daha fazla yer edinmesini sağlamaktadır. Yapay zekâ tartışmaları çoğu zaman geleceğe odaklanmaktadır. Oysa üretken yapay zekânın etkileri, bireylerin gündelik hayat pratiklerinde bugünden itibaren ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle yapay zekâyı anlamanın en önemli yollarından biri, onun gündelik hayat üzerindeki etkilerine bakmaktır. Günümüzde yapay zekâ teknolojileri, bireylerin gündelik hayatının önemli bir parçasıdır. Bu doğrultuda bu çalışma, mevcut literatürden hareketle, yapay zekâ uygulamalarının gündelik hayat üzerindeki etkilerini tartışmaya açmaktadır. Çalışmada, sosyolojinin konusu olan insanın gündelik yaşamı ve gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelen yapay zekâ arasında bir bağ kurulmaya çalışılmaktadır. Bu bağlamda çalışma, yapay zekâ uygulamalarının gündelik hayat üzerindeki etkilerini, Henri Lefebvre'nin yaklaşımından hareketle değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Referanslar
Altun, Ö. Y. (2023). Gündelik Hayat ve Gündelik Hayatın Sosyolojisi: Bir Literatür Çalışması. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 142-172.
Demir Demiralp, F. (2025). Dijital Reklamcılıkta Simülasyonun İzdüşümü: Üretken Yapay Zekâ Etkileyicilerinin Simülakr Olarak İnşası. Journal of Communication Theory & Research/Iletisim Kuram ve Arastirma Dergisi, 70.
Ekwealor, O., Chidi, U., Ezuruka, E., & Okechukwu, O. (2024). The Impact Of Artıfıcıal Intellıgence In Dıgıtal Communıcatıon And Socıal Medıa: A Revıew. Journal of Basic Physical Research, 13, 32-41.
Hohenstein, J., Kizilcec, R. F., DiFranzo, D., Aghajari, Z., Mieczkowski, H., Levy, K., ... & Jung, M. F. (2023). Artificial intelligence in communication impacts language and social relationships. Scientific reports, 13(1), 5487.
Jiang, Y., Li, X., Luo, H., Yin, S., & Kaynak, O. (2022). Quo vadis artificial intelligence? Discover Artificial Intelligence, 2(1), 4.
Kannan, A., Kurach, K., Ravi, S., Kaufmann, T., Tomkins, A., Miklos, B., Corrado, G., Lukács, L., Ganea, M., Young, P., & Ramavajjala, V. (2016, August). Smart reply: Automated response suggestion for email. Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining. (ss. 955-964). ACM.
Keer, P. K., Al-Safi, J. K. S., Babu, S. T., & Ramesh, G. (2022, December). Artificial intelligence in computer network technology in the big data era. In 2022 5th International Conference on Contemporary Computing and Informatics (IC3I) (ss. 2131-2135). IEEE.
Kırış, E. (2019). Fransız Sosyoloji’sinde Gündelik Hayat Çalışmaları. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 5(9), 131-145.
Koçyiğit, A., & Darı, A. B. (2023). Yapay zekâ iletişiminde ChatGPT: İnsanlaşan dijitalleşmenin geleceği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 427-438.
Köse, H. (2008). Lefebvre ve modern dünyada gündelik hayat. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 27, 7- 25.
Kurtar, S. (2013). Bir şehir filozofu olarak Henri Lefebvre ve gündelik yaşam sanatı. İdealkent, 4(10), 200-219.
Lee, R. S. (2020). Artificial intelligence in daily life (Vol. 8). Singapore: Springer.
Lefebvre, H. (2013). Gündelik hayatın eleştirisi. Sel Yayıncılık.
Lefebvre, H. (2020). Modern Dünyada Gündelik Hayat, (Çev. I. Gürbüz). Metis Yayınları.
Mahajan, S. (2023). Artificial Intelligence and its Impacts on the Society. Contemporary Social Sciences, 32(4), 135-151.
Öztemel, E. (2020). Yapay Zekâ ve İnsanlığın Geleceği. Muzaffer Şeker, Yasin Bulduklu, Cem Korkut ve Mürsel Doğrul (Ed.), Bilişim Teknolojileri ve İletişim: Birey ve Toplum Güvenliği içinde (s. 75-91). Türkiye Bilimler Akademisi.
Petrașcu, G. M., Bîrlan, I., Boboc, C. R., & Davidescu, A. A. (2026). Forecasting Artificial Intelligence News Sentiment Index: Traditional vs. Image-Based Deep-Learning Models. Mathematics. 14(15), 2789.
Pirim, A. G. H. (2006). Yapay zekâ. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 1(1), 81-93.
Poola, I. (2017). How artificial intelligence in impacting real life everyday. International Journal for Advance Research and Development, 2(10), 96-100.
Sabherwal, R., & Grover, V. (2024). The societal impacts of generative artificial intelligence: A balanced perspective. Journal of the association for information systems, 25(1), 13-22.
Salvagno, M., Taccone, F. S., & Gerli, A. G. (2023). Can artificial intelligence help for scientific writing? Critical care, 27(1), 75.
Sarun, H., Rotana, S., & Chhunla, C. (2026). The Role and Significance of Artificial Intelligence in Transforming Modern Society: Opportunities, Challenges, and Future Directions. Journal of Agriculture and Environment, 3(1), 133-141.
Singh, P., Verma, A., Vij, S., & Thakur, J. (2023, April). Implications & impact of artificial intelligence in digital media: With special focus on social media marketing. In E3S Web of Conferences (Vol. 399, p. 07006). EDP Sciences.
Talati, D. (2024). Ai (artificial intelligence) in daily life. Authorea Preprints. https://doi.org/10.36227/techrxiv.170751714.46556037/v1
Valavanidis, A. (2023). Artificial intelligence (AI) applications: The most important technology we ever develop and we must ensure it is safe and beneficial to human civilization. Scientific Reviews.
Yılmaz, M. (2021). Gündelik hayat: sosyo-kültürel bir yaklaşım. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 143-162
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
