Halk Müziği Çalıp Söyleme Pratikleri İçerisinde Bağlama Çalgısının Eşlik Olarak Kullanılmasına Yönelik Saptamalar: Ali Ekber Çiçek ve Neşet Ertaş Örneği


Abstract views: 66 / PDF downloads: 32

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.11404147

Anahtar Kelimeler:

Halk müziği, çalıp-söyleme, eşlik, bağlama

Özet

Halk müziği icrasında çalıp söyleme geleneği önemli bir yer tutmaktadır. Diğer bir önemli özelliği ise kültürün aktarım aracı olmasıdır.  Âşıklar, mahalli sanatçılar, zakirler gibi çalıp söyleme geleneği doğrultusunda yetişen icracılar önemli birer kültür aktarıcısıdır. Söz ön planda olsa da eşlik amaçlı kullanılan çalgılar da icra geleneğinde yerini almıştır. Türkiye coğrafyası göz önünde bulundurulduğunda söze eşlik için bağlamanın yaygın bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Bu yaygın kullanım çalgının, kültürel aktarım aşamasında da rol almasını sağlamıştır. Ayrıca icra edilen eserin müzikal kimliğinin ortaya çıkmasında, bağlamanın çalış biçimlerinin de etkisi olmuştur. Bu bağlamda bir inceleme yapıldığında çalıp söyleme esnasında bağlamanın söze nasıl eşlik ettiği ile ilgili çalışmaların yeterli olmadığı görülmektedir. Araştırma konusunun oraya çıkış noktasında bu nedenler etkili olmuştur. Çalışmada Ali Ekber Çiçek ve Neşet Ertaş örneklerinden yola çıkılarak çalıp söyleme esnasında bağlamanın eşlik çalgısı olarak kullanım biçimi anlaşılmaya çalışılmıştır. İki farklı icra kültüründen gelmeleri sebebiyle bu iki icracı seçilmiştir. Bu nedenle yapılan analizin daha kapsayıcı olacağı düşünülmüştür. Çalışmada verilere ulaşılırken konu ile bağlantılı olan çalışmalar incelenerek nitel-betimsel bir araştırma süreci yürütülmüştür. Örnek eserlerin icralarına ise dijital ortamdan erişilmiş ve eserler bu kayıtlar üzerinden notalandırılmıştır. Analizler bu notalar üzerinden yapılmış ve çalışma, iki icracıdan da birer eser örneği ile sınırlandırılmıştır. Analiz içerisinde bağlama eşliğinin ritmik, melodik ve armonik olarak kullanımları incelenmiştir. Ayrıca bağlama icrasında sağ ve sol el çalım teknikleri de saptanmaya çalışılmıştır. 

Referanslar

Alpyıldız, E. (2012). Yerelden ulusala taşınan müzik belleği ve yurttan sesler. Milli Folklor Dergisi, 24 (96), 84-93.

Artun, E. (2015). Aşıklık geleneği ve aşık edebiyatı. Karahan Kitapevi.

Bars, M. E. (2015). Türk kültüründe rüya ve Battal Gazi Destanı’nda işlevleri. International Journal of Language Academy, 3 (6), 73-93. 10.18033/ijla.194

Çiçek, G. (2021). Aşık Daimî İsmail Aydın’ın icracı kimliği ve icra ettiği eserlerin metin/müzik bakımından analizi (Yayın No. 699512). [Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

Duygulu, M. (1998). Alevi bektaşi müziğinde deyişler. Sistem Ofset.

Kızal, F. (2019). Adana merkez ilçelerindeki cemevlerinde Zakirlik geleneği (Yayın No. 602469). [Yüksek Lisans Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

Kobotarian, N. (2008). Tebriz aşıklık geleneği ve aşık edebiyatı (Yayın No. 217193). [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

Köksel, B. (2012). 20. yüzyıl aşık şiiri geleneğinde kadın aşıklar. Akçağ Yayınları.

Öztürk, D. A. (2021). Saz (bağlama) için yazılmış solo çalgısal eserlerin kompozisyon stratejileri bakımından incelenmesi (Yayın No. 696298). [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

Savaş, A. (2019). Kırıkkale Yöresi Halk Türkülerinde Geçmişten Günümüze Yaşanan Değişimler Üzerine Bir İnceleme (Yayın No. 602075). [Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

İndir

Yayınlanmış

2024-05-31

Nasıl Atıf Yapılır

Bayrakdar, G., Baloğlu, B. Şahin, & Akdağ, A. K. (2024). Halk Müziği Çalıp Söyleme Pratikleri İçerisinde Bağlama Çalgısının Eşlik Olarak Kullanılmasına Yönelik Saptamalar: Ali Ekber Çiçek ve Neşet Ertaş Örneği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(107), 895–904. https://doi.org/10.5281/zenodo.11404147